Ortaokul öğrencilerinin çevreye yönelik bakış açılarının belirlenmesi

Abstract

İnsan çevre ilişkisinde insanmerkezci bakış açısı son yıllarda eşi görülmemiş çevre sorunlarının kaynağını oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı 5, 6, 7 ve 8. sınıflarda öğrenim gören ortaokul öğrencilerinin çevreye yönelik bakış açılarını çevremerkezci ve insanmerkezci çevre etik yaklaşımları çerçevesinde belirlemektir. Ayrıca öğrencilerin köyde ya da şehir merkezinde yaşamaları başta olmak üzere, cinsiyetleri, sınıf düzeyleri anne – baba eğitim düzeyleri gibi demografik özelliklerinin çevreye yönelik bakış açılarında çevre etik yaklaşımları bağlamında fark oluşturup oluşturmadığını ve gözlemlenen farklılıklara sebep olan etmenleri incelemek bu araştırmanın diğer amacını oluşturmaktadır. Araştırmada karma yöntem araştırması modellerinden Açımlayıcı Sıralı Desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasının örneklemi 2017-2018 eğitim öğretim döneminde Manisa ili Şehzadeler ve Yunusemre ilçelerinde bulunan 4 ortaokulda 5, 6, 7 ve 8. sınıflarda öğrenim gören 657 ortaokul öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Çocuklar İçin Yeni Çevresel Paradigma Ölçeği (YÇP) ile elde edilmiştir. Araştırmanın nitel aşamasında köyde ve şehirde yaşayan öğrencilerden oluşan 19 ortaokul öğrencisi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın amacına uygun olarak betimleyici istatistik testleri, bağımsız örneklemler t test analizleri, tek yönlü varyans analizleri, Kruskal Wallis testi, etki büyüklüğü ve görüşmeler için nitel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucu ortaokul öğrencilerinin çevreye yönelik bakış açılarının çevremerkezci olduğu belirlenmiştir. Ek olarak ortaokul öğrencilerinin çevreye yönelik bakış açılarının yaşadıkları yer, öğrencilerin cinsiyeti, anne eğitim seviyesi, baba eğitim seviyesi, baba mesleği, kardeş sayısı, bir köye gitme sıklığı, bitki yetiştirme değişkenlerine göre farklılık gösterdiği ancak sınıf düzeyi, anne mesleği, bir ayda okuduğu kitap sayısı, en sevdiği ders, hayvan besleme ve günlük televizyon izleme süresi değişkenlerine göre farklılık göstermediği tespit edilmiştir.The aim of this study is to determine the environmental perspectives of secondary school students aged 10 – 13 grades within the framework of ecocentric and anthropocentric ethics. In addition, another purpose of this study is to examine whether some sociodemographic characteristics of the students such as to live in the rural areas or in the urban make a difference in their environmental perspective and the factors that cause the observed differences. In the research, explanatory design was used from mixed method research models. The sample of the quantitative phase of the research consisted of 657 secondary school students. The data of the study was obtained with the New Ecological (NEP) Paradigm Scale for Children. During the qualitative phase of the study, semi-structured interviews were conducted with 19 secondary school students consisting of students living in the rural areas and in the urban. In accordance with the purpose of the study, descriptive statistics, independent-samples t-tests, and one way analysis of variance tests as well as qualitative analysis of the interviews were utilized. As a result of the analyzes, it has been determined that the environmental perspectives of secondary school students are ecocentric. In addition, it has been observed that secondary school students' perspective of the environment differ according to the gender of the students, the place they live in, the mother's level of education, the father’s level of education, the number of siblings, the frequency of going to rural areas and the plant growing variables