Bir karşılaştırma denemesi: “Cemile”ler

Abstract

Karşılaştırmalı edebiyat, edebi eserlerin birçok açıdan belli bir yöntemle karşılaştırılması esasına dayalı bir bilimdir. Ancak, bu bilim işlevsel olarak kullanıldığında bir önem kazanır. Türk dilinin değişik lehçelerindeki eserler bu açıdan neredeyse hiç incelenmemiştir. Türk dilinin farklı lehçelerinden doğan söz konusu edebiyatların Sovyetler Birliği ’nin dağılmasından sonra birbirleriyle yüzleşebilmeleri bu durumu gözler önüne sermektedir. Bu yüzden çalışmamızda, Anadolu ile Kırgızistan ‘da yetişen iki ayrı yazarın, birbirine yakın tarihlerde, aynı adla yazdığı eserlerini inceledik. Bu eserlerden ilki Cengiz Aytmatov ’un Cemile adlı eseri(1958) bir hikâyedir, Orhan Kemal’in Cemile’si ise (1952) bir romandır. Cengiz Aytmatov’un Orhan Kemal’in romanını okuyup okumadığı bilinmez ama her iki eserdeki Cemilelerin bazı yönlerden birbirine benzemesi oldukça dikkat çekicidir. Türk kültürünün iki farklı sahasında yetişen ve iki farklı yürekten doğan söz konusu eserlerde kullanılan kültürel kodlar, iki eseri birbirine benzeten unsurlar olarak da karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca aşk, insan, töre, aile, sosyal sınıf farkları, özgürlük mücadelesi, haklar her iki eserin temelini oluşturan diğer unsurlardır.Comparative literature, literary works a certain way in many respects is a science based on a comparison. But this science, when used as a functional gains importance. Works in the Turkish dialect has never been investigated in this respect almost. Arising from different dialects of Turkish language, literatüre comes after the collapse of the Soviet Union able to confront each other in this case reveals. So in our study, Anatolia grown in Kyrgyzstan with two separate author, together recently, his works have examined the same name. The first of these works of Chingiz Aitmatov's works Cemile (1958) is a story, while Orhan Kemal’s Cemile (1952) is a novel. Chingiz Aitmatov's novel is reading Orhan Kemal 's the unknown, but both are alike in some ways in the work of Cemil is quite remarkable. Turkish culture grown in two different fields and heartfelt nature of these works used in two different cultural codes, the similarity between the two works emerges as the elements. Also love, people, customs, family, social class differences, the struggle for freedom, rights, both are other elements that form the basis of the work.