İkizcetepeler baraj gölü (Balıkesir) çökellerindeki organik karbon miktarının zamansal ve mekansal dağılışı

Abstract

This study was carried out to determine the spatial and temporal changes of organic carbon (OC) concentrations in surface sediment and core samples taken from the base of the İkizcetepeler Dam. Although organic carbon (OC) is an important component of natural life, when found in wetlands over a certain amount, it leads to organic pollution and reduces dissolved oxygen in the environment, putting the life of other living things at risk. Therefore, it is extremely important to determine the spatial and temporal distribution of the amount of OC in wetlands. Within the scope of the study, the data acquired from the titration method on surface and core samples collected were converted into extensional distribution maps and vertical distribution graphs using Arc – Map 10.5 Software. Thus, the amount and distribution of OC were determined, resource identification was facilitated, and risky areas at the base of the dam lake were identified. When all the findings were evaluated, it was determined that the amount of OC reached the highest values was at the sample points where Kille Stream, Koca Stream, and Çınarlı stream mouth and old settlements were located. The highest values according to temporal or spatial distribution were found between 5 – 10 cm slices. This indicates that the OC was transported from the watershed by streams other than Bağırsak Stream and discharged into the dam and that the discharge has increased to its maximum level in recent years and is now on a downward trend. According to the field studies carried out around Ikizcetepeler Dam and data obtained from available literature and analytical procedures, no OC origin pollution was observed in the dam.

Bu çalışma İkizcetepeler Barajı tabanından alınan yüzey çökeli ve karot örneklerinde organik karbon konsantrasyonlarının zamansal ve mekansal değişimlerini saptamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Organik karbon sulak alanlarda belirli bir miktarın üzerinde bulunduğunda kirliliğe yol açmakta ve ortamdaki çözünmüş oksijeni azaltarak diğer canlıların yaşamını risk altına sokmaktadır. Bu nedenle sulak alanlardaki organik karbon miktarının zamansal ve mekansal dağılışının tespit edilmesi son derece önemlidir. Çalışma kapsamında toplanan yüzey ve karot örneklerinde titrasyon yöntemiyle elde edilen veriler Arc – Map 10.5 yazılımı kullanılarak mekansal dağılış haritası ve zamansal dağılış grafiklerine dönüştürülmüştür. Elde edilen tüm bulgular değerlendirildiğinde organik karbon miktarının Kille Çayı, Koca Çay ve Çınarlı Dere ağzı ile eski yerleşim yerlerinin bulunduğu örneklem noktalarında en yüksek değerlere ulaştığı tespit edilmiştir. Zamansal dağılışa göre en yüksek değerler 5 – 10 cm dilimleri arasında tespit edilmiştir. Bu durum organik karbonun Bağırsak Dere dışındaki akarsular tarafından havza içerisinden taşınarak baraja deşarj edildiğini ve deşarjın son yıllarda maksimum düzeye çıkarak günümüzde azalma eğilimine geçtiğini göstermektedir. İkizcetepeler Baraj Gölü çevresinde gerçekleştirilen arazi çalışmaları, mevcut literatür verileri ve analitik prosedürlerden elde edilen verilere göre barajda organik karbon kökenli kirliliğe rastlanmamıştır.