Kültür ve tabiat varlıklarını koruma kanunu’nun özel mülkiyete konu taşınmazlar için öngördüğü hukuki statü

Abstract

Temel bir hak ve özgürlük olan mülkiyet hakkı ancak anayasal ve uluslararası güvenceler çerçevesinde sınırlandırılabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 683/1. maddesinde, mülkiyet hakkının içeriği “… hukuk düzeninin sınırları içerisinde, o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisi” şeklinde ifade edilmiştir. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, amacını gerçekleştirmek için kapsamındaki taşınmazlar için bir hukuki statü kurgulamaktadır. Taşınmazın kültür veya tabiat varlığı olarak tespiti veya korunma alanında ya da sit alanında yer alması, özel hukuka tabi taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkını yeni bir hukuki statüye tabi kılmaktadır. Bu yeni statü, kural olarak taşınmazın özel mülkiyete konu olma özelliğini muhafaza etmektedir. Ancak bir yandan mülkiyet hakkının kullanımını sınırlandırırken diğer yandan hak sahibi lehine yardım ve muafiyetler tanımaktadır.

The right to property, which is a fundamental right and freedom, could only be limited within the context of constitutional and international guarantees. According to Artikel 683/1 of The Turkish Civil Code, the right to property is defined as “"... the authority to use, benefit from and dispose of that thing as one wishes, within the boundaries of the legal order.". The Law on Conservation of Cultural and Natural Property establishes a legal status for immovables within its context in order to achieve its purpose. The determination as cultural and natural property or is located in protected area or site of the immovable grants the right to property on immovable subject to private law a new legal status. The new status, as the rule, conservates the character to subject to private law of the immovable. However, on the one hand, is contains restrictive rules regarding the use of the right to property, and on the other hand, it contains assistances and exemptions in favor the right holder.