Elazığ magmatitlerinin son fazları ile ilişkili cevherleşmeler

Abstract

Elazığ magmatikleri koniasiyen-kampaniyen de yay ve çarpışma granitoyidleri olarak gelişmiş plutonik (gabro, diyorit, tonalit gradiyorit, granit) yarı derinlik ve volkanik (bazalt, andezit, dasit, riyolit) ve piroklastik kayaçlardan oluşmaktadır. Elazığ magmatikleri içinde ve dokanakları boyunca değişik türden cevherleşmeler içermektedir. Bu cevherleşmelerden magma farklılaşmasının son fazları ile ilişkili olanlar iki ayrı sektörde (Baskil ve Çolaklı) incelenmiştir. Baskil Nazaruşağı cevherleşmeleri sülfid mineralleri içeren kuvars damarları şeklinde olup cevher mineralleri; kübanit, kalkopirit, pirit, bizmtinit, fahlers, sfalerit ve altındır. Kuvars damarlarının çarpışma granitoyidleri şeklinde gelişen Baskil plütonunun son farklılaşma ürünü olarak geliştiği tahmin edilmektedir. Baskil Topalkem cevherleşmeleri granitoyid içinde D-B doğrultulu 1-2m'lik birçok damar şeklinde ve birkaç fazda geliştiği düşünülmektedir.Kübanit, kalkopirit, enarjit, arsenopirit, molibdenit ve sfaleritten oluşan cevher mineral topluluğu sıcak hidrotermal çözeltiler tarafından markazit, galen, sfalerit ve hematitten oluşan topluluğun ise düşük sıcaklık hidrotermal çözeltilerle oluştuğu düşünülmektedir. Damarlarda ağır NTE'lerin hafif NTE'lere göre zenginleşmesi ve negatif Eu anomalisi bu görüşü doğrulamaktadır. Kurtoğlu cevherleşmeleri diyoritler içinde 0,5-3,50 m kalınlığında kabaca K-G doğrultulu damarlar şeklinde gelişmiştir. Galen, sfalerit,friberjite, tetraedrir, kalkopirit, barit ve piritten oluşan cevher mineral topluluğuna sahip bu damarların hidrotermal olarak geliştiği tahmin edilmektedir. Hidrotermal çözeltilerin kaynağı diyoritleri kesen diyoritler olmalıdır. Tüm cevherleşmeler magmatitler içinde son faz olarak görülmekte ve magmatik kökenli hidrotermal çözeltilerden türediği tahmin edilmektedir.