Entelektüel katma değer bileşenleri kârlılığı etkiler mi? Bankacılık sektörü üzerinde bir araştırma

Abstract

Bu araştırmada, Borsa İstanbul mali sektörde faaliyet gösteren bankaların entelektüel sermaye bileşenleri ile firma performansları arasındaki ilişkilerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında, 2008-2021 tarihleri arasında pay senetleri borsaya kote olmuş ve araştırmanın yapıldığı 2022 yılı itibariyle verilerine eksiksiz bir şekilde ulaşılan bankaların verileri analiz edilmiştir. Entelektüel sermeye bileşenleri, Ståhle, Ståhle ve Aho’nun çalışmasında kullanılan yöntem kullanılarak hesaplama yapılmıştır. Veri seti panel veri olarak hazırlanmış ve STATA 13 paket programıyla analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında altı model geliştirilmiş ve test edilmiştir. Değişkenlerin arasındaki etkileşim araştırılırken, korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Analiz sonucunda; entelektüel sermaye bileşenlerinden biri olan yapısal sermaye ile aktif kârlılığı arasına bir ilişkisine rastlanmaz iken özkaynak kârlılığı ile negatif ve anlamlı bir ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Entelektüel sermaye bileşenlerinden fiziksel sermayesinin aktif kârlılık ve özkaynak kârlılığını en fazla etkilediği araştırmanın bir diğer önemli bulgudur. Entelektüel sermayenin diğer bileşeni insan sermayesi de aktif kârlılık ve özkaynak kârlılığını anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir.

This research aims to reveal the relationships between intellectual capital components and firm performances of banks operating in the Borsa Istanbul financial sector. Within the scope of the research, the data of the banks whose shares were listed on the stock exchange between 2008 and 2021 and whose data were fully accessible as of the first quarter of 2023, when the research was conducted, were analyzed. The data set was prepared as panel data. Six models were developed and tested within the scope of the research. While investigating the interaction between variables, correlation and regression analyzes were applied. As a result of the analysis; While there was no relationship between structural capital (ROA), one of the components of intellectual capital ROE), and return on assets, it was found to have a negative and significant relationship with return on equity. Another important finding of the research is that physical capital, among the intellectual capital components, affects return on assets and return on equity the most. The other component of intellectual capital, human capital, also affects return on assets and return on equity significantly and positively. Revealing the effects of intellectual capital components on ROA and ROE from firm performances will be important for making future decisions for both bank managers and bank shareholders.