Farklı yanlılık düzeltme yöntemlerinin istatistiksel ölçeğe indirgenmiş yağış projeksiyonlarına uygulanması

Abstract

İstatistiksel ölçek indirgeme modelleri kaba çözünürlüklü iklim modellerinin yerelölçeğe indirgenmesinde oldukça etkili araçlar olup, iklim değişikliği çalışmalarındasıklıkla yararlanılmaktadır. Çeşitli hidro-meteorolojik değişkenlerin projeksiyonlarındakullanılan farklı iklim modelleri kendi bünyesinde barındırdıkları yanlılık sebebiyleölçek indirgeme modellerinin performanslarını etkilemekte ve tahminlere ait hassasiyetiazaltabilmektedir. Bu nedenle, ölçek indirgeme modellerinin yanında yanlılık düzeltmeişlemlerine de ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada, Hükümetlerarası İklim DeğişikliğiPaneli’ne (IPCC) ait 5. Değerlendirme Raporu’na göre farklı emisyon senaryolarıçerçevesinde hazırlanmış iklim modelleri ve farklı yanlılık düzeltme yöntemleri ileGediz Havzası’na ait yağış projeksiyonları elde edilmiş ve bunu takiben farklı yanlılıkdüzeltme yöntemlerinin yağış tahminlerine olan etkileri araştırılmıştır. Bunun içinöncelikle, Gediz Havzası yağışlarını temsil eden tahminleyici seçimi yapılmış, dahasonra ilgili yağış tahminleyicileri ile kaba çözünürlüklü iklim modelleri istasyonölçeğine indirgenmiştir. Çalışmada 2015-2050 gelecek dönemine ait kaba çıktılarıbulunan 12 adet farklı küresel iklim modelinden faydalanılmış ve bu iklimmodellerinden türetilen projeksiyonlar birleştirilerek daha kuvvetli tahminler eldeedilmesi amaçlanmıştır. Çoklu iklim modellerinin birleşiminden sonra tahminlerde varolan yanlılıklar Kantil Haritalama (QM), Eş Oran Kantil Haritalama (ERQM),Trendsizleştirilmiş Kantil Haritalama (DQM) ve Kantil Delta Haritalama (QDM)yöntemleri ile ayrı ayrı düzeltilmiştir. Tüm performans indislerini kapsayan bulgularagöre, QM yönteminin en büyük hata değerlerini veren yaklaşım olduğu görülmüştür.Diğer yandan, QDM yöntemininise rölatif değişimleri diğer yöntemlere göre daha iyiyansıtabildiği sonucuna varılmıştır. Ekstrem süreçleri temsil eden performans indisleriincelendiğinde de, QDM’nin ortalama tabanlı yağış projeksiyonlarınındeğerlendirilmesinde daha üstün olduğu gözlenmiştir.