1821 MORA İSYANI SIRASINDA EDREMİT KÖRFEZİ VE ZEYTİNCİLİK

Abstract

1821 yılında Mora’da çıkan isyan kısa süre içinde adalar ve Anadolu’nun batısını tehdit etmeye başlamıştır. Rum eşkıyasının Batı Anadolu sahilindeki yerleşim birimlerine saldırılarda bulunması bir taraftan buradaki yerleşik Müslüman ahaliye zarar verirken diğer taraftan da bölgedeki Rumları isyan için cesaretlendirmiştir. Bu süreçte Mora’daki isyan kısa bir süre sonra Rum nüfusun çoğunlukta olduğu Ayvalık’a ve Yunda adasına da tesir etmiştir. Ayvalık’ta çıkan isyan sadece bu kazayı değil Edremit Körfezi’ndeki Tuzla, Edremit ve Kemer Edremit kazalarını ve hatta Ayvalık’ın güneyindeki Çandarlı’ya kadar olan sahayı etkilemiştir. İsyanın, Edremit Körfezi’nde askerî, idarî ve sosyo?ekonomik birtakım sonuçları olmuştur. Özellikle öteden beri İstanbul’un zeytinyağı ihtiyacını karşılayan körfezdeki sosyoekonomik dinamiklerin temelini oluşturan zeytincilik bu süreçten ciddi ölçüde etkilenmiştir. İsyanın bastırılması esnasında ve körfezdeki eşkıyalık hadiseleri sebebiyle zeytincilik, zeytinyağı imal olunan mengeneler ve zeytin toplamaya gelen işçiler zarar görmüştür. Ayrıca bu süreçte firari Rumların bir milyon civarında zeytin ağacına devlet tarafından el konulmuş ancak bir süre sonra Ayvalık ve Yunda adasına dönen firarilere mülkleri iade edilmiştir.