Koyun ve keçi parmak kemikleri üzerine karşılaştırmalı ve morfometrik bir çalışma

Abstract

Bu çalışma, Türkiye’de yetiştiriciliği yaygın olan Karacabey Merinos koyunu ve Kıl keçisine ait parmak kemiklerinin morfometrik ve geometrik morfometrik yöntemlerle incelenmesi amacıyla yapıldı. Evcilleştirmeleri oldukça köklü bir geçmişe dayanan bu canlılar insan hayatında önemli bir yere sahiptirler. Artiodactyla sınıfına dahil olan bu canlılar farklı yaşam alanlarına uyum sağlayan ayak yapılarına sahiptirler. Sunulan çalışmada koyun ve keçilerin sahip oldukları bu farklılıkların ortaya konması hedeflenmektedir. Yapılan çalışmada 12 adet Karacabey Merinosuna ve 12 adet Kıl keçisine ait ön ve arka bacaklar Bigadiç Mezbahanesinden temin edildi. Elde edilen materyallere maserasyon işlemleri uygulandıktan sonra kumpas yardımıyla lineer ölçümler yapıldı. Ölçümlerin ardından fotoğraflanan materyallere geometrik morfometrik analiz aşamaları uygulanarak temel bileşen ve ayrım fonksiyon analizleri gerçekleştirildi. Morfometrik ölçümler sonucunda Karacabey Merinos koyununa ait elde edilen verilerin Kıl keçisine göre daha yüksek değerlere sahip olduğu görüldü. Bunun yanı sıra phalanx proximalis ve phalanx media’nın uzunluğu lateral parmaklarda daha fazla iken phalanx distalis’lerde medial parmaklarda daha fazla olduğu tespit edildi. Her iki hayvan türünde de phalanx uzunlukları ön ayaklarda arka ayaklara göre daha fazla olduğu bulundu. Parmaklara ait genişlik değerleri Karacabey Merinos koyununda arka ayaklarda daha yüksek değerde iken Kıl keçisinde ise ön ayaklarda arka ayaklara göre daha yüksek değerlerde olduğu belirlendi. Geometrik morfometri ile incelenen şekil değişimi, proksimal phalanx’da dorsal yüzde en fazla değişim sol arka ayakta corpus’ un orta noktası ve corpus’ un en çıkıntılı noktasında görülürken diğer ayaklarda tubercullerde ve basis phalangis proximalis’in en geniş noktasında görüldü. Phalanx proximalis’in abaxial yüzünde ise eminentia palmaris/plantaris lateralis ’de en fazla değişim olduğu tespit edildi. Phalanx media’nın dorsal yüzünde en fazla değişim ön ayaklarda trochle phalangis media’nın proksimale uzanan ucunda iken arka ayaklarda en fazla değişim epifiz plağı izinin bulunduğu bölgede görüldü. Phalanx media’da abaxial yüzde ise her ayakta farklı bir bölgede değişim gözlemlendi. Phalanx distalis’te ise hem dorsal hem de abaxial yüzde processus extensorius’ ta ve margo dorsalis ile margo solearis’in kesiştiği uçta en fazla değişim görüldü. Çalışmada gerçekleştirilen incelemeler ile koyun ve keçilere ait parmaklara ilişkin verilerin elde edilmesiyle tür özelliklerinin bilinmesi, türler arası ayrımın yapılması, klinik müdahalelere ve yapılacak yeni çalışmalara katkı sağlaması amaçlanmıştır.This study was conducted to examine the phalangeal bones of Karacabey Merino sheep and Hair goats, two breeds widely raised in Türkiye, using morphometric and geometric morphometric methods. These animals, which have a long history of domestication, hold a significant role in human life. As members of the Artiodactyla order, they possess foot structures adapted to various environmental conditions. This study aims to elucidate the morphological differences between sheep and goats. In this study, the forelimbs and hindlimbs of 12 Karacabey Merino sheep and 12 Hair goats were obtained from the Bigadiç Slaughterhouse. After maceration procedures were applied to the collected materials, linear measurements were taken using a caliper. Following the measurements, the specimens were photographed, and geometric morphometric analysis was carried out, including principal component analysis and discriminant function analysis. As a result of the morphometric measurements, it was observed that the values belonging to the Karacabey Merino sheeps were higher than the Hair Goats. Additionally, while the lengths of the phalanx proximalis and phalanx media were greater in the lateral digits, the phalanx distalis was found to be greater in the medial digits. In both species, the phalanx lengths in the forelimbs were found to be greater than those in the hindlimbs. Regarding the width values of the digits, the Karacabey Merino sheep had higher values in the hindlimbs, in contrast to the Hair goat showed higher width values in the forelimbs compared to the hindlimbs. The shape variation analyzed through geometric morphometrics revealed that, in the proximal phalanx, the most prominent changes on the dorsal surface were observed in the left hind limb, specifically at the midpoint of the corpus and the most protruding point of the corpus. In the other limbs, the greatest variation was detected at the tubercles and the widest region of the basis phalangis proximalis. On the abaxial surface of the proximal phalanx, the most significant shape change was found at the eminentia palmaris/plantaris lateralis. In the dorsal aspect of the middle phalanx (phalanx media), the most notable variation in the forelimbs occurred at the proximally extended end of the trochlea phalangis media, in contrast, in the hind limbs, the variation was most evident in the region corresponding to the epiphyseal plate. On the abaxial surface of the phalanx media, variation was observed in different regions in each limb. In the distal phalanx, the most substantial changes on both the dorsal and abaxial surfaces were found at the processus extensorius and at the tip, where the margo dorsalis and margo solearis intersect. Through the analyses conducted in this study and the data obtained from the digits of sheep and goats, it was aimed to identify species-specific characteristics, distinguish between species, and contribute to clinical interventions as well as future research.