Türkiye’ de Yetişen Endemik Bazi Sideritis L. (Lamiaceae) Türlerinin (Sideritis pisidica Boiss&Heldr apud Bentham, S. phrygia Bornm, S. brevibracteata P.H. Davis, S. bilgerana P.H. Davis, S. hispida P.H. Davis ) Fitokimyasal Analizleri ve Biyolojik Aktivitelerinin İncelenmesi

Abstract

Bu araştırma projesi kapsamında endemik türler olan Sideritis pisidica Boiss&Heldr apud Bentham, S. phrygia Bornm, S. brevibracteata P.H. Davis, S. bilgerana P.H. Davis, S. hispida P.H. Davis bitkilerinin fitokimyasal analizi yapılmıştır. Bitkilerden elde edilen uçucu yağlar GC/MS ile analiz edilmiştir, beş tür için ana bileşenler Karyofilen, ?-Kadinol ve Karyofilen oksitolarak belirlenmiştir. Fenolik bileşenlerin analizi, aktivite ve izolasyon çalışmaları için bitkilerin hekzan, aseton ve methanol ekstreleri hazırlanmış, fenolik bileşenler LC/MS-MS ile analiz edilmiştir. Beş türde fenolik asit ve flavanoller açısından zengin olarak bulunmuştur. Ekstrelerin antioksidan, antimikrobiyal ve antikolinesteraz aktiviteleri incelenmiş ve S. brevibracteata ve S. bilgerana aktif türler olarak belirlenmiştir. Çalışılan beş bitkiden toplam 12 bileşen izole edilmiştir. S. phrygia Bornm. bitkisinden Siderol (1), Sideroksol (2), Sideridiol (3), Linearol (4), 7- epi-Kandikandiol (5), Athonolon (6), Stigmasterol (11), Oleanolik asit (12), S. pisidica Boiss & Heldr bitkisinden Siderol (1), Sideridiol (3), Linearol (4), Eubol (7) ve Stigmasterol (11); çalışılan üçüncü tür olan Sideritis brevibracteata P.H. Davis bitkisinden Siderol (1), Sideridiol (3), Linearol (4), Athonolon (6), Eubotriol (8) ve Stigmasterol (11); Sideritis bilgerana bitkisinden Siderol (1), Sideridiol (2), Linearol (4), 7-epi-Kandikandiol (5), Athonolon (6), Eubol (7), Eubotriol (8), Sidol (9) ve Stigmasterol (11), Sideritis hispida bitkisinden Siderol (1), Sideroksol (2), Linearol (4), Eubotriol (8), Sidol (9), 7-asetil sideroksol (10), stigmasterol olmak üzere 10 tane diterpen, bir steroid ve bir triterpen molekülü izole edilmiş ve yapıları spektral analiz sonuçları ve literatür karşılaştırılarak belirlenmiştir.