OSMANLI DELEGE (MURAHHAS) MEKTUPLARINA GÖRE PASAROFÇA ANTLAŞMASI’NDA OSMANLI-VENEDİK MÜZAKERELERİ VE TARAFLARIN DİPLOMATİK HAMLELERİ

Abstract

Karlofça Antlaşması ile oldukça büyük toprak kayıplarına uğrayan Osmanlı Devleti kaybettiği toprakları kurtarmak isteyecektir. Ancak artık Osmanlı Devleti’nin böyle bir ittifak ile savaşacak güçte olmadığı ortadadır. Bu şartlar altında bu devletler ile ayrı ayrı savaşmak daha akılcı bir yöntem olabilirdi. Osmanlı Devleti Rusya ile yaptığı savaşta diğer devletlerin tarafsız kalmasını sağlayabilmişti. Bundan sonraki hedef Venedik idi. Venedik’in antlaşma şartlarına aykırı davranması dolayısıyla savaş açılmıştı. Osmanlı Devleti bu savaşta Avusturya’nın tarafsız kalmasını sağlamak için çaba sarf etmiş, ancak kendisine karşı yeni bir ittifakın oluşmasını engelleyememiştir. Venedik cephesinde bir kısım başarılar kazanılmış ancak Avusturya cephesinde şartlar Osmanlı Devleti’nin aleyhine gerçekleşmiştir. İngiltere ve Hollanda gibi devletlerin tavassutlarıyla taraflar müzakere masasına oturmayı kabul etmişlerdir. Müzakerelerde Osmanlı Devleti’ni zorlayan önemli konulardan bir tanesi Venedik meselesidir. Bu çalışmada Osmanlı Devleti’nin bakış açısından bu müzakere sürecinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Müzakerelere katılan Osmanlı murahhaslarının mektuplarının yer aldığı “Esnâ-ı Musâlahada Tevârüd Eden Mekâtib” ve nüshalarından hareketle Osmanlı Devleti’nin müzakere sürecinde Venedik meselesine bakış açısı ve müzakereler sürecindeki diplomatik hamleleri değerlendirilmeye çalışılmıştır. Osmanlı Devleti savaşın sorumlusu olarak gördüğü Venedik ile müzakere etmek istemese de Avusturya’nın barışın ön şartı olarak Venedik ile antlaşma yapılmasını şart koşması dolayısıyla kabul etmek zorunda kalmıştır.