Eğitsel bir araç olarak minecraft: öğrenme fırsatları, teknoloji kabulü ve keyif ölçeklerinin geçerlik ve güvenirlik çalışması

Abstract

Bu araştırma, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin Minecraft Eğitim Sürümü deneyimlerini ölçmeye yönelik geliştirilen “Minecraft ile Öğrenme Fırsatları”, “Minecraft Teknoloji Kabul” ve “Minecraft Keyif” ölçeklerini Türk kültürüne uyarlamak amacıyla yürütülen bir ölçek uyarlama ve metodolojik araştırma çalışmasıdır. Araştırmanın verileri, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Balıkesir ilinde öğrenim gören ve beş haftalık Minecraft Eğitim Sürümü uygulama sürecini tamamlayan 5, 6 ve 7. sınıf düzeyindeki 280 öğrenciden elektronik ortamda toplanmıştır. Ölçeklerin psikometrik özelliklerini belirlemek amacıyla yapılan uç değer analizleri ve veri temizleme işlemlerinin ardından; her bir ölçek için elde edilen geçerli veri setleri, faktör yapılarının belirlenmesi ve bağımsız örneklemlerde doğrulanması amacıyla seçkisiz olarak ikiye ayrılmıştır. Bu kapsamda; veri setlerinin ilk yarısı üzerinde yapı geçerliğini test etmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ikinci yarısı üzerinde ise belirlenen yapıları doğrulamak için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre; Minecraft ile Öğrenme Fırsatları ve Minecraft Keyif ölçeklerinin tek faktörlü, Minecraft Teknoloji Kabul Ölçeğinin ise “Kullanım Kolaylığı” ve “Kullanışlılık” olmak üzere iki boyutlu bir yapı sergilediği saptanmıştır. DFA bulguları, AFA ile elde edilen faktör yapılarını bağımsız örneklem üzerinde doğrulamış; Minecraft Keyif Ölçeğinde ise modifikasyon sonrası modelin mükemmel uyum düzeyine ulaştığı görülmüştür. Ölçeklerin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa); Minecraft ile Öğrenme Fırsatları Ölçeği = ,870; Minecraft Teknoloji Kabul Ölçeği = ,868 ve Minecraft Keyif Ölçeği = ,829 olarak hesaplanmıştır. Madde analizleri ve alt-üst %27’lik grup karşılaştırmaları, tüm maddelerin ayırt edicilik düzeylerinin yüksek olduğunu ve ölçülen yapıyı temsil etmede yeterli olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak; uyarlanan üç ölçme aracının da ortaokul öğrencileri üzerinde Minecraft tabanlı öğrenme süreçlerini değerlendirmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir araçlar olduğu saptanmıştır. Bu çalışma, metodolojik açıdan güçlü kanıtlar sunarak dijital oyun tabanlı öğrenme literatürüne kapsamlı bir ölçme araçları seti kazandırmıştır.This is a scale adaptation and methodological research study conducted to adapt the “Learning Opportunities with Minecraft”, “Minecraft Technology Acceptance” and “Minecraft Enjoyment” scales, developed to measure middle school students’ experiences with Minecraft Education Edition, into Turkish culture. The research data were collected electronically from 280 students in the 5th, 6th, and 7th grades studying in Balıkesir province during the 2024-2025 academic year, who completed a five-week Minecraft Education Edition implementation process. Following the outlier analyses and data cleaning procedures conducted to determine the psychometric properties of the scales, the valid data sets obtained for each scale were randomly divided into two halves to determine the factor structures and confirm them on independent samples. In this context, Exploratory Factor Analysis (EFA) was applied to the first half of the data sets to test construct validity, and Confirmatory Factor Analysis (CFA) was applied to the second half to confirm the identified structures. According to the analysis results, it was determined that the Learning Opportunities with Minecraft and Minecraft Enjoyment scales exhibited a single-factor structure, while the Minecraft Technology Acceptance Scale exhibited a two-dimensional structure consisting of “Ease of Use” and “Usefulness”. CFA findings confirmed the factor structures obtained through EFA on the independent sample; furthermore, it was observed that the model reached a perfect fit level after modification in the Minecraft Enjoyment Scale. The internal consistency coefficients (Cronbach’s Alpha) of the scales were calculated as: Learning Opportunities with Minecraft Scale = .870; Minecraft Technology Acceptance Scale = .868; and Minecraft Enjoyment Scale = .829. Item analyses and lower-upper 27% group comparisons demonstrated that the discrimination levels of all items were high and sufficient to represent the measured construct. In conclusion, it was determined that all three adapted measurement tools are valid and reliable instruments that can be used to evaluate Minecraftbased learning processes among middle school students. By providing strong methodological evidence, this study has contributed a comprehensive set of measurement tools to the digital game-based learning literature.