Türabî Dîvânı’ndan hareketle klâsik Türk edebiyatında inançla ilgili benzerlerin anlam bilgisi bakımından incelenmesi

Abstract

Klasik Türk Edebiyatının beslendiği pek çok kaynak vardır. Bunların en önemlisi; âyetlerin, hadislerin, tasavvufun, dinî ve tasavvufi kişi ve unsurların yer aldığı inançlardır. Bu çalışmada, Klasik Türk Edebiyatının kaynaklarından olan inaçla ilgili ibareler, Türabî Divânı'ndan hareketle ele alınmış ve anlam bilgisi açısından incelenmiştir. Yazının giriş bölümünde Türabi, Bektaşîlik kültürü, Hurufilik ve anlam bilgisi konularında tanıtıcı bilgiler verilmiştir. Sonraki bölümde Türabi Divânı'nda bulunan inanç konusundaki ibareler, anlam bilgisi açısından değerlendirilmiştir. Bu ibareler, anlam bilgisi bakımından somutlaştırma ve ad aktarması başlıkları altında toplanmıştır. Allah, dinî ve tasavvufi kişi ve olgularla ilgili ibareler hem somutlaştırma hem ad aktarması örnekleri olarak, âyet ve hadislerle ilgili ibareler ad aktarması örnekleri olarak ele alınmıştır.

Classical Turkish Literature has lots of sources feeding by. Most important of these sources are faiths of structured by verses of Quran (ayet), expressions and actions of Prophet Mohammed (hadith), Sufism, religious people and roots. In this study, one of the Classical Turkish Literature sources of faith has been handled through the Turabi's Divan and examined by semantics. The introduction of this study consists some short informations about Turabi, cultures of Bektashi, the Hurufi-way and rules of semantics. In the following passages the expressions about faith in the Turabi's Divan were reviwed semanticaly. These expressions were examined under concretization and metonomy titles of semantics. Expressions about Allah, religious people and roots were handled as metonomy and concretization examples, verses of Quran (ayet) and tradations and actions of Prophet Mohammed (hadith) were examined as metonomy examples.