Kırım Tatar Türkçesinde kullanılan “-keç” zarf fiil eki ve bu ekin tarihî seyri üzerine

Abstract

İlk örnekleri, Orta Türkçe döneminde Harezm, Çağatay ve Kıpçak Türkçesi dönemlerinde görülen ‘-GAç’ zarf fiil ekinin, Eski Türkiye Türkçesinde kayda değer örneği, Dede Korkut Kitabı’nın Dresden nüshasında geçer. Batı Türkçesini temsil eden bu sahada, Eski Türkiye Türkçesinin sonu ile Osmanlıcanın başlarında Azeri sahasında görülen bu ek, çok kısa bir süre sonra burada kullanımdan düşer. Günümüzde Tatar, Başkurt, Özbek, Yeni Uygur ve Karagas Türkçelerinde kullanılan bu ek, Güney bölümünün (yalı boyu) Oğuz grubuna dâhil olmasına rağmen, tarihî bakımdan Kıpçak grubundan gelişen ve yazı dilinde de bu grubun özelliklerini taşıyan Kırım Tatar Türkçesinde de görülür. Ama diğer lehçelerin aksine ek, bu Türkçede yalnızca ‘e-keç’ şekliyle, cevher fiile getirilir ve ‘iken’ anlamıyla kullanılır