Kitap kültürü, kodikoloji ve tahkikli neşir çalışmaları için bir kaynak olarak Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi

Abstract

Bu makale, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisinin (DİA) yazma kültürüyle ilgili muhtevasını ele almaktadır. Müstakil bir ilim dalı olarak kaydedilmese de İslam medeniyeti tarihinden dinler tarihine hadisten Arap dili ve edebiyatına kadar ansiklopedinin temel inceleme alanı olarak seçtiği hemen her disiplinle ilişkili olan bu tür maddeler, içeriğin yaklaşık %6’sını oluşturmaktadır. Bunlar, İslam kitap kültürüne dair bilgi sahibi olmak ve İslam yazmalarının tarihçesini, yazma eserlerin metodolojisini ve fiziksel özelliklerini, tahkikli ya da tenkitli metin neşriyle ilgili temel terimleri ve bu sahayla meşgul olmuş meşhur şahısları tanımak isteyenler için başvuru kaynağı konumundadır. Makalede DİA hakkında tanıtıcı bilgi verildikten sonra kitap kültürüyle alakalı maddelerinin kapsamı, bu muhtevaya katkı yapanlar ve ilişkili maddeler kendi içerisinde tasnif edilmiştir. Doğrudan veya dolaylı olarak tahkikli neşir ve yazma eserler kapsamındaki maddeler ve yazarları tespit edilerek “ek” kısmında sunulmuş ve metin içerisinde ise bunların şekil ve muhteva değerlendirmesine işaret edilmiştir.

This article examines the content of the TDV Encyclopedia of Islam (DİA) related to manuscript culture. Although not classified as an independent field of study, entries on this subject are closely connected to nearly every discipline selected as a core focus of the encyclopedia—from Islamic civilization history and the history of religions to ḥadīth studies and Arabic language and literature— and constitute approximately 6% of its overall content. These entries serve as a key reference for those seeking to understand Islamic manuscript culture and to gain insight into the history of Islamic manuscripts, their methodology and physical characteristics, critical editorial practices, and the essential terminology and prominent figures in this field. Following a brief overview of the TDV Encyclopedia of Islam (DIA), the article categorizes the encyclopedia’s entries on manuscript culture in terms of their scope, contributors, and related topics. The appendix presents the identified entries and their authors, whether directly or indirectly related to critical editions and manuscript studies, with occasional remarks on their form and content.