Sürdürülebilir kalkınma hedefleri çerçevesinde finansal gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi

Abstract

Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde finansal gelişme ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) perspektifiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Küresel finansal sistemlerin derinleşmesi ve dış ticaret dinamikleri, ekonomik büyümenin niteliği ve sürdürülebilirliği üzerinde önemli etkiler yaratmaktadır. 1990-2024 dönemi verileri kullanılarak yapılan ARDL sınır testi analizi, kısa dönemde kredi hacminin ekonomik büyümeyi anlamlı ve pozitif yönde desteklediğini, dış ticaretin ise kısa vadede büyüme üzerinde olumsuz etkiler yarattığını ortaya koymuştur. Uzun dönemde kredi genişlemesinin olası riskler nedeniyle negatif etkisi gözlenirken, dış ticaretin uzun dönem etkisi sınırlı kalmıştır. Bounds testi sonuçları, değişkenler arasında uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisini doğrulamaktadır. Elde edilen bulgular, kredi ve dış ticaret politikalarının ekonomik büyüme ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda dengeli biçimde yönetilmesi gerektiğini göstermektedir. Özellikle kredi hacminin verimli ve sürdürülebilir alanlara yönlendirilmesi, ihracatın çeşitlendirilmesi, katma değerli üretimin teşvik edilmesi ve çevre dostu üretim süreçlerinin desteklenmesi, SKH 8 ve SKH 9 ile uyumlu stratejiler olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, çalışma, Türkiye’de kısa ve uzun vadeli büyüme stratejilerinin hem ekonomik verimlilik hem de çevresel ve toplumsal sürdürülebilirlik açısından bütüncül bir yaklaşımla planlanması gerektiğini ortaya koymaktadır.

This study aims to examine the relationship between financial development and economic growth in Turkey from the perspective of the Sustainable Development Goals (SDGs). The deepening of global financial systems and the dynamics of foreign trade significantly influence the quality and sustainability of economic growth. Using data from 1990 to 2024, the ARDL bounds testing analysis reveals that, in the short term, credit volume significantly and positively supports economic growth, while foreign trade has a negative impact on growth. In the long term, credit expansion shows a negative effect due to potential risks, whereas the long-term impact of foreign trade remains limited. The bounds test results confirm the existence of a long-run cointegration relationship among the variables. The findings suggest that credit and trade policies should be managed in a balanced manner to promote both economic growth and sustainable development. In particular, directing credit to efficient and sustainable sectors, diversifying exports, encouraging value-added production, and supporting environmentally friendly production processes emerge as strategies consistent with SDG 8 and SDG 9. In conclusion, the study highlights the necessity of designing short- and long-term growth strategies in Turkey through a comprehensive approach that ensures both economic efficiency and environmental and social sustainability.