EĞİTİM PROGRAMLARINI DEĞERLENDİRMEYE AİT SINIFLAMALAR

Abstract

Bu araştırmada eğitim programlarını değerlendirme alanında adıgeçen nitelikleri belirlemek ve sınıflamak amaçlanmıştır. Eğitimprogramlarını değerlendirmek programların daha iyi hale gelmesi içinönemli bir geri bildirim mekanizmasıdır. Programların sürekliliği içinetkililiğinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, eğitim programlarıalanında yapılmış birçok çalışma bulunmaktadır. Eğitim programınıdeğerlendirme alanındaki değerlendirme tiplerini, tasarımlarını,ideolojilerini ve felsefelerini bilmek bir gereklilik olabilmektedir. Programdeğerlendirme çalışmaları incelendiğinde nesnelci (Objektivist), öznelci(Subjektivist), çoğulcu (Pluralist), faydacı (Utilitarian) olmak üzere dörttemel program değerlendirme felsefesi; ayrılıkçı (Separatist), olgucu(Positivist), yönetimsel (Managerial), göreceli (Relativistic), yararlanıcıyayönelik (Consumerist) olmak üzere beş temel program değerlendirmeideolojisi; hedeflere dayalı (Objectives oriented), yönetime yönelik(Management oriented), yararlanıcı odaklı (Consumer oriented), uzmanodaklı (Expertise oriented), müzakereye dayalı (Adversary oriented),katılımcı yönlendirmeli (Participant oriented) olmak üzere altı programdeğerlendirme tasarımı; değerlendirmeci rolüne göre (içsel, dışsal,dışarıdan yönlendirilmiş), değerlendirme biçimine göre (formal, informal,harmanlanmış), sistem boyutuna göre (girdi, süreç, çıktı, etki) olmaküzere toplamda on program değerlendirme türü araştırmacılar tarafındanbelirlenmiş ve kategorize edilmiştir. Yapılan sınıflama çalışmasına ekolarak araştırmacı yorumları ve eleştirileri araştırmaya dahil edilmiştir.Sınıflamalar arası bağlar ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırma sonunda, program değerlendirme felsefeleri, ideolojileri,tasarımları ve türlerinin kendi özelinde bazı avantaj ve dezavantajlarınınolduğu, beğenilen ve eleştirel özelliklerinin bulunduğu, birbirlerine tamolarak üstünlük kanıtlarının olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.