Erken çocukluk ekolojik kaygı ölçeği’nin geliştirilmesi ve ebeveyn ile çocukların ekolojik kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, 48–72 ay arasındaki çocukların ekolojik kaygı düzeylerini belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek ve çocukların ekolojik kaygı düzeyleri ile ebeveynlerinin ekolojik kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın ölçek geliştirme aşamasına Türkiye’nin 34 farklı ilinden 48–72 ay aralığında 254 çocuk ve ebeveynleri katılmıştır. Veri toplama sürecinde Aile Demografik Bilgi Formu ve ebeveyn değerlendirmelerine dayalı olarak geliştirilen Erken Çocukluk Ekolojik Kaygı Ölçeği (EÇEK) kullanılmıştır. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin; duyuşsal belirtiler, davranışsal belirtiler ve kişisel etki belirtileri olmak üzere üç alt boyuttan ve toplam 24 maddeden oluştuğu belirlenmiştir. Ölçeğin toplam varyansın %53,0’ını açıkladığı, madde faktör yüklerinin .46 ile .85 arasında değiştiği saptanmıştır. İç tutarlılık katsayısı (Cronbach’s Alpha) .95, test-tekrar test güvenirlik katsayısı ise .99 olarak bulunmuştur. Bu bulgular doğrultusunda Erken Çocukluk Ekolojik Kaygı Ölçeği’nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın ilişkisel tarama aşamasında, çocukların ekolojik kaygı düzeyleri ile ebeveynlerinin ekolojik kaygı düzeyleri incelenmiştir. Analizler sonucunda değişkenler arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Basit doğrusal regresyon analizi, ebeveynlerin ekolojik kaygı düzeylerinin çocukların ekolojik kaygı düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğunu göstermiştir (R² = .161). Elde edilen bulgular, ebeveyn kaygısı arttıkça çocukların ekolojik kaygı düzeylerinin de arttığını ortaya koymaktadır.

The purpose of this study is to develop a valid and reliable measurement instrument to determine the ecological anxiety levels of children aged 48–72 months and to examine the relationship between children's and their parents' ecological anxiety levels. The scale development phase included 254 children and their parents from 34 provinces in Turkey. Data were collected using a Family Demographic Information Form and the newly developed Early Childhood Ecological Anxiety Scale (ECEAS), based on parental assessments. Exploratory factor analysis revealed that the 24-item scale consists of three sub-dimensions: affective, behavioral, and personal impact symptoms. The scale explained 53.0% of the total variance, with item factor loadings ranging from .46 to .85. The internal consistency (Cronbach’s Alpha) and test-retest reliability coefficients were found to be .95 and .99, respectively, indicating that the ECEAS is a valid and reliable measurement tool. Survey the relationship between children’s ecological anxiety levels and their parents’ ecological anxiety levels was examined. The results indicated that there were positive and significant relationships between the variables. Simple linear regression analysis showed that parental ecological anxiety levels significantly predicted children’s ecological anxiety levels (R² = .161). The findings suggest that as parental anxiety increases, children’s ecological anxiety levels also increase.