OSMANLI DÖNEMİ İLK MODERN İDADİ PROGRAMLARINDA TÜRKÇE EĞİTİMİ: 1892 YILI ÖRNEĞİ OSMANLI DÖNEMİ İLK MODERN İDADİ PROGRAMLARINDA TÜRKÇE EĞİTİMİ: 1892 YILI ÖRNEĞİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı II. Abdülhamit döneminde hazırlanan ilk kapsamlı idadi programlarında Türkçe eğitiminin görünümü belirlemektir. Bu amaca yönelik olarak, eğitimin Batılılaşmasından itibaren kapsamlı içerikle ilk olarak 1892 yılında hazırlanan üç idadi programı ele alınmıştır. Türkçe dersleri programların %12’lik kısmını oluşturmaktadır. İki programın ders cetvelinde Türkçe adı bir üst başlık olarak yer alıp içerikte kıraat, lügat, imla, inşa, kavaid?i Osmaniye gibi farklı ders adları verilmişken üçüncü programın ders cetvelinde doğrudan alt derslerin adları verilmiştir. Programlarda okuma, yazma ve dil bilgisi ile edebiyat bilgisine yönelik derslere yer verilmesine karşılık dinleme ve konuşma ile ilgili bir içerik bulunmamaktadır. Okuma ve yazma derslerindeki metinlerin ahlak, din, fen gibi konuları içermesinin istenmesi dikkat çekicidir. Burada okuma derslerinin doğrudan okuma becerisini geliştirme değil bazı düşünce ve bilgileri aktarma aracı olarak tasarlandığı görülmektedir. Yazma dersleri de doğrudan öğrencilerin kendilerini ifade etme becerilerini geliştirmekten çok devlet dairelerine kâtip yetiştirme amacına yöneliktir. Çalışma sonuçlarının özellikle II. Abdülhamit dönemindeki eğitimin görünümüne bir katkı sunacağı düşünülmektedir.