ADAMS'IN EŞİTLİK TEORİSİ BAĞLAMINDA MÜZİK ÖĞRETMENLERİNİN İŞ TATMİNİNİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

Abstract

Bireylerin işlerinden aldıkları tatmin, ihtiyaçlarını ve isteklerini karşılama derecesine bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Dolayısı ile gereksinimleri karşılanamayan bireylerde düşük motivasyon, performans ve doyumsuzluk görülebilmektedir. Adams Eşitlik Teorisine göre (1963), iş tatmini, kişinin algıladığı girdi-çıktı dengesine bağlı olmaktadır. Yani, kişinin işi için yaptığı emekler (girdi) ile sonuçta elde ettiği değerler (çıktı) arasındaki denge önem arz etmektedir. Bu araştırmada Adams'ın Eşitlik Teorisine göre müzik öğretmenlerin iş yaşamlarındaki tatminlerine ilişkin düşüncelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmacı, nitel veri toplama aracı olan \"görüşme tekniği\"ni uygulamıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi yoluyla seçilen İzmir ili merkezde çeşitli devlet okullarında görev yapan sekiz müzik öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen nitel verilerin analizi aşamasında betimsel analiz kullanılmıştır. Yapılan araştırmanın sonucunda, müzik öğretmenleri meslekleri için bulundukları fedakârlıkları; maddi giderler, emek, harcadıkları iş gücü, hem okuyup hem harçlıklarını kazanmaları gerektiği için beraberinde gelen olumsuz şartlar, fiziksel yorgunluktan ve akabinde yaşadıkları sağlık problemleri olarak ele alırken; diğer bir kısmı, başkasının yanında kalmak zorunluluğundan doğan zorluklar olarak belirtmektedir. Buna karşılık öğretmenlerin çoğunluğu, elde ettiği değerleri; düzenli alınan maaş, sağlık güvencesi, terfi şansları, devletin sunmuş olduğu sosyal şartlar, emeklilik hakkı, öğrencilerin gösterdikleri sevgi ve saygı, iş arkadaşlarıyla ilişkiler, toplum içinde kazanılan saygınlık ve statü olarak vurgulamaktadır. Ayrıca, bazı öğretmenler kendi sarf ettikleri emeğin diğer arkadaşlarına göre daha çok olduğunu düşünmektedir. Öğretmenler, kendilerinden daha az emek sarf eden arkadaşlarıyla aldıkları ücretin aynı olmasının iş motivasyonlarını, tatminlerini ve performanslarını olumsuz etkilediğini belirtmektedir. Araştırmanın bir diğer bulgusunda; öğretmenlerin bazıları, toplumda yer edinip daha çok kazanç sağlayabilme durumunun doğmasından, övülmekten, öğrencilerin dersten memnun olmalarından, işlerine son verilme kaygılarının olmamasından, çalışma koşullarından, yöneticilerin davranışlarından ve iş arkadaşlarının takdir etmesinden doğan değerler üzerinde durmaktadır. Buna ilaveten, öğretmenlerin büyük çoğunluğu, kendilerinin belirledikleri Girdi/Çıktı oranlarının; davranışlarını, motivasyonlarını ve tatmin düzeylerini olumlu yönde etkilediğini, mesleklerini çok sevdikleri için her türlü çabayı gösterdiklerini ve emeklerinin karşılığında aldıkları kazançların kendilerini mutlu ettiğini belirtmektedir. Bir başka bulguda, öğretmenler iş arkadaşlarının Girdi/Çıktı oranları ile kendi Girdi/Çıktı oranlarının eşit olması gerektiğini savunmaktadır. Çünkü her bireyin eşit şartlarda eşit muamele görmesinin iş tatminlerine, davranışlarına ve performanslarına olumlu yansıdığı üzerinde durulmaktadır. Aksi takdirde, iş koşullarında adaletsiz ve eşit olmayan koşullarda çalışıldığında, bu durumun davranışlarına olumsuz yansıyacağı ve dolayısı ile işlerine karşı soğuk davranışlar sergileyebileceği ortaya çıkarılmıştır. Dolayısı ile elde edilen sonuçlara göre, Adams'ın Eşitlik Teorisi'nin müzik öğretmenlerinin iş tatminlerini anlamada faydalı bir bakış açısı sunduğunu ortaya koymaktadır.