Onbeşinci yüzyılda iyi ölme sanatı: Ars Moriendi

Abstract

İlk olarak onbeşinci yüzyıl ortalarında ortaya çıkmış ve Hristiyan yazınındapopüler bir tür haline gelmiş olan Ars Moriendi, bir Hristiyanın cennete gidebil-mek için nasıl ölmesi gerektiğini açıklayan kılavuz kitaplardır. Şüphesiz Avru-pa’yı kasıp kavuran ve milyonlarca insanın ölümüne yol açan ölümcül veba sal-gınının hüküm sürdüğü bir çağda bir nevi gereklilikten dolayı yazılmış olan ArsMoriendi, Ortaçağ yazınının en popüler kitapları olmuş ve pek çok Avrupa dilinetercüme edilmiştir. İlk Ars Moriendi metinleri 1415 yılında altı bölümden oluşanuzun Latince el yazmaları olarak yazılmıştır. 1450’lilere gelindiğinde ise baskıtekniklerinin Avrupa’da kitap basımında kullanılmaya başlamasıyla birlikte, kısave resimli versiyonları basılmıştır. Kısa Ars Moriendilerdeki metin ve resimlerağırlıklı olarak tek bir ağaç kalıba oyularak basılmıştır. Bu yönüyle Ars Moriendi,içindeki ağaç baskılarla Avrupa’da baskıresim geleneğinin ilk örnekleri arasındayer almaktadır.Bu makale, kalıp baskı kitapların Avrupa’daki tarihinden kısaca bahsettik-ten sonra, Ars Moriendi yazınının onbeşinci yüzyılda Avrupa’da nasıl ve hangişartlar altında ortaya çıkmış olduğuna ilişkin genel bir perspektif sunmayı ve ar-dından Ars Moriendi’nin uzun ve kısa versiyonlarını incelemeyi amaçlamaktadır.

Ars Moriendi, a popular genre in the early Christian literature, was first appeared in the midst of the fifteenth century. It is a guide book that explains how a Christian should die in order to gain the salvation. Ars Moriendi which was written as a necessity in an era when the deadly plague terrorized Europe and caused the death of millions of people became the most popular book of the medieval literature and was translated into many major European languages. The original Ars Moriendi, known as “the longer version”, was written in Latin in 1415 as a manuscript consisting of six chapters. By the 1450s, its shorter and illustrated versions were published as a result of the advances in printing methods in book-publishing in Europe. The shorter version was mostly printed from wood blocks on which both images and text were carved simultaneously. With this aspect, the woodcuts in shorter edition of Ars Moriendi are regarded as one of the first examples of printmaking tradition in Europe. After briefly discussing the history of wood-block printing and block-books in Europe, the article aims to give a general perspective on how and under what circumstances Ars Moriendi literature appeared in the 15th century and to analyze the longer and shorter versions of Ars Moriendi.