CEM TÖRENLERİNDE KAMBERLİK/ ZÂKİRLİK GELENEĞİ: BALIKESİR ÇEPNİLERİ ÖRNEĞİ

Abstract

Balıkesir Çepnilerinin cem törenlerinde kamberlerin veya zâkirlerin rollerini belirlemeyihedefleyen bu makalenin verileri alan araştırmalarında kamberlik hizmetini yürüten kaynakkişilerle yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Balıkesir ve civarında yaşayanÇepnilerin cemlerindeki safhalar ve bu safhalarda kamberlerin üstlendiği roller üzerineyoğunlaşan çalışmada kamberlerin söyledikleri şiirler, cem düzeni içinde irdelenmiştir.Yapılan tespit ve değerlendirmelerin neticesinde Çepni cemlerinin icra edilmesinde “dede”adı verilen ve cem törenlerinin idaresini sağlayan kişiden sonra kamberlerin, töreninyapılabilmesi için oldukça kilit bir öneme sahip olduğu görülmüştür. Cem törenlerininhazırlıklarının yapıldığı aşamalardan başlayarak cem törenindeki ibadetlerin ve hizmetlerinyerine getirilmesinde kamberlerin icra ettikleri nefeslerin katkısı vardır. Hatta kamberlerinicra ettikleri şiirlerin ve müziklerin olmaması durumunda, cemdeki uygulamanın yapılmasımümkün değildir. Türk halk şiiri geleneğiyle yakın ilişki içinde bulunan kamberler, cemtörenlerinde çoğunlukla ulu ozanların şiirlerini söylemekte ve bu şiirlerde çoğunlukladeğişiklik yapmamaktadırlar. Çepni cemlerinde kamberlerin çoğunlukla Pir Sultan Abdal,Şah Hatayî ve Kul Himmet gibi halk şairlerinin şiirlerini icra ettikleri ve kendilerine aitşiirleri ise cem törenlerine dâhil etmedikleri tespit edilmiştir.