Türkmenistan’da Nasreddin Hoca fıkraları ve sosyal eleştiri

Abstract

Nasreddin Hoca, bilindiği gibi Türk boylarının büyük bir kısmında tanınan bir fıkra tipidir. Nasreddin Hoca’nın fıkralarda karşılaştığı tipler ile eleştirdiği kurumlar ve sosyal değerler de büyük oranda benzerdir. Bu yönüyle Nasreddin Hoca fıkraları, Türk kültürünün geçmişten günümüze sosyal denetimi ve eleştiriyi yapan değerleri arasında yer alır. Toplumun aksayan yanlarını eleştirerek düzeltmeyi ve sosyal hayatı denetim altına almak isteyen Nasreddin Hoca fıkralarının yayıldığı diğer Türk boylarında da Nasreddin Hoca’nın sosyal eleştiri alanına yaptığı katkılar ayrı ayrı ele alınmalıdır. Bu doğrultuda Türkiye’deki fıkra geleneği, özellikle Nasreddin Hoca fıkraları ile önemli ortaklıklar taşıyan Türkmenistan sahasındaki Nasreddin Hoca fıkralarındaki sosyal eleştiri, bu makalenin temel ilgi alanını oluşturmaktadır. Türkmenler arasında yayılma imkânı bulmuş ya da bu bölgede oluşmuş Nasreddin Hoca fıkralarında eleştirilen olaylar, durumlar ve tipler üzerine tespit ve değerlendirmeler yapmayı hedefleyen makale, sonuçları itibariyle Nasrettin Hoca tipi üzerine yapılan çalışmalara katkı yapmayı hedeflemektedir.

Nasreddin Hodja, as is known, is a type of clause that is recognized in most of the Turkish tribes. The institutions and social values criticized by Nasreddin Hodja are also very similar. In this aspect, the Nasreddin Hodja jokes are among the values of Turkish culture which have been social control and criticism from the past to the present. Nasreddin Hodja's contributions to the field of social criticism should be dealt with separately in the other Turkish tribes of Nasreddin Hodja jokes who criticize the deficiencies of society and want to control social life and control social life. In this respect, the social criticism of the Nasreddin Hodja jokes in the field of Turkmenistan, which has important partnerships with the Nasreddin Hodja jokes, is the main area of interest of this article. The article aims to contribute to the studies conducted on Nasrettin Hoca type as a result of the results of the article which aims to find and evaluate the events, situations and types criticized in the Nasreddin Hodja jokes formed in the region.