Öğretim elemanlarının perspektifinden yüksek din öğretiminde Arapça eğitimi üzerine bir alan araştırması

Abstract

Bu çalışma, genelde yüksek din öğretimi kurumları özelde ise ilahiyat ve İslami ilimler fakültelerinde Arapça dersine giren öğretim elemanlarının, Arapça eğitimine bakışını ortaya koymayı amaçlayan bir alan araştırmasıdır. Çalışmada, öğretim elemanlarının gözüyle öğrenme-öğretme süreci açısından ilahiyat ve İslami ilimler fakültelerinde Arapça öğretimiyle ilgili mevcut durum, sorunlar ve değerlendirmelerin tespit edilmesi hedeflenmiştir. Çalışma, tarama modeline dayalı olarak nicel araştırma yöntemiyle tasarlanmıştır. Veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmıştır. Araştırma evrenini, Türkiye’deki ilahiyat ve İslami ilimler fakültelerinde görev yapan tüm Arapça öğretim elemanları, örneklemini ise bunların arasından basit tesadüfî örnekleme yöntemiyle seçilen 100 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Araştırmada ulaşılan sonuçlara göre; Arapça öğretiminde ortak bir ders kitabının sistematik biçimde takip edilmediği, öğretim elemanlarının önemli bir bölümü tarafından Arapça ders kitabının yeterli bulunduğu, fakat öğretim yöntem-teknikleri, dilbilgisi ve öğretim programıyla ilgili konularda kitapların yetersiz görüldüğü, derslerde dil becerilerinin gelişimine yönelik çeşitli yöntem-teknik ve öğretim teknolojilerinin kullanıldığı, bunlarda soru-cevap, anlatım ve bilgisayar destekli öğretim yöntemi ile yazı tahtası, projeksiyon cihazı ve bilgisayar materyalinin daha çok kullanıldığı, çoğunlukla derse hazırlanarak girildiği, kısmen de olsa ders dışı etkinliklere yer verildiği, genelde Arap Dili ve Belagati ile pedagoji literatürünün takip edildiği, başarılı bir Arapça eğitimcisinde ön plana çıkan temel nitelik ve yeterliklerin, derse ve öğrencilere karşı ilgili olma, alan bilgisi ve pedagojik formasyon olduğu, Arapça öğretim programının dersin amaçlarının gerçekleşme düzeyine kısmen de olsa katkı sağladığı, öğrencilerin Arapça dersine karşı az ilgili/ilgisiz, Arapça hazırbulunuşluk düzeyi açısından ise orta/zayıf/çok zayıf olduğu, öğrencilerde fakülteye giriş ve mezuniyet sonrasında Arapça seviyelerinde kısmen de olsa olumlu bir değişim yaşandığı tespit edilmiştir. Ayrıca Arapça eğitimi sürecinde çok boyutlu ve çeşitli sorunlarla karşılaşıldığı, bunların arasında en belirleyici sorunun öğrenci ilgisizliği olduğu saptanmıştır.

This study is a field research aiming to reveal the perspective of faculty members teaching Arabic courses in higher religious education institutions in general, and in theology and Islamic sciences faculties in particular, on Arabic education. This study aims to identify the current situation, problems, and assessments regarding Arabic language teaching in theology and Islamic sciences faculties, from the perspective of teaching staff. The study was designed using a quantitative research method based on a survey model. The survey technique was used as a data collection tool. The research population consists of all Arabic instructors working in theology and Islamic sciences faculties in Turkey, and the sample consists of 100 instructors selected from among them using a simple random sampling method. According to the results of the research; it was found that a common textbook is not systematically followed in Arabic teaching, that the Arabic textbook is considered sufficient by a significant portion of the teaching staff, but that the books are considered inadequate in terms of teaching methods, techniques, grammar, and curriculum; that various methods, techniques, and teaching technologies are used in the lessons to develop language skills, with question-and-answer, lecture, and computer-assisted teaching methods, as well as the use of whiteboards, projectors, and computer materials being more common; that teachers are mostly prepared for the lesson, that extracurricular activities are included to some extent; that the literature of Arabic Language and Rhetoric and pedagogy is generally followed; that the fundamental qualities and competencies that stand out in a successful Arabic educator are interest in the lesson and students, subject matter knowledge, and pedagogical training; that the Arabic teaching program contributes, at least partially, to the level of achievement of the lesson objectives; that students are less interested/uninterested in the Arabic lesson, and that their Arabic readiness level is moderate/weak/very weak; and that there is a partially positive change in the Arabic levels of students after entering the faculty and after graduation. Furthermore, it has been determined that multifaceted and diverse problems are encountered in the Arabic education process, the most significant of which is student lack of interest.