Şemsettin Sami’nin dilbilim ile ilgili çalışmaları üzerinde bazı dikkatler

Abstract

Şemsettin Sami, 19. Yüzyılın ikinci yarısında yaşamış ve eserlerini bu dönemde vermiş bir bilim ve sanat adamıdır. Yazar, edebî eserlerinin yanı sıra, sözlük bilimi (lugatiyat) dilbilim (ilm-i lisan), mitoloji (esatîr) ve antropolojiye dair telif ve tercüme eserler yayımlamıştır. Yazarın dilbilim sahasında yayımlanmış Lisan başlıklı bir kitabı ve çeşitli süreli yayınlarda çıkmış birkaç makalesi bulunmaktadır. Söz konusu eserlerinde Şemsettin Sami, modern dilbilimi Türkiye’de ilk defa tanımlamış, dilbilimin inceleyeceği nesne ve inceleme yöntemlerine dair ilk bilgileri vermiştir. Bu bildiride ilk olarak, Şemsettin Sami hakkında kısa bilgi verilecek, ardından araştırmacının dilbilime dair çalışmaları yeni bir bakış açısıyla analiz edilecektir.

Semsettin Sami/Şams al-din-sami (Yanya, Fraşer 22 Recep 1266/1 June 1850- Istanbul 4 Rebiülahir 1322/18 June 1904) is a well-known Turkish linguists and novelists. He contributed to the Turkish modernization in terms of scientific studies rather than his literary personality in the second half of the nineteenth century. The researcher made research about linguistics, lexicology, antropology, mythology. He published the first work about linguistics in Turkish. He wrote some articles on linguistics published in different newspapers and weekly magazines. Prof.Dr. Ömer Faruk Akün wrote an article giving general information about the works of Şemsettin Sami. In this paper, firstly, linguistic works of Şemsettin Sami are going to be presented shortly. The writer accepted as the founder of modern linguistics on Turkey is going to be analyzed with a new point of view.