Türkiye’nin Taraf Olduğu Çok Taraflı Sözleşmelerde ve İkili Anlaşmalarda Düzenlenen Milletlerarası İstinabe Usullerinin Değerlendirilmesi

Abstract

Milletlerarası istinabe, devletlerin birbirlerine karşılıklı olarak hukuki yardımda bulunmayı ikili anlaşmalar ya da çok taraflı sözleşmeler ile üstlenmeleri ya da karşılıklılık esası gereğince nezaket kuralları ile kabul etmeleri neticesin- de var olmaktadır. Yabancı makamlardan istinabe talep edilmesi hâlinde öncelikle istinabe talep edilen devlet ile Türkiye arasında çok taraflı bir sözleşme ya da ikili bir anlaşma olup olmadığına bakılması ve eğer varsa bu anlaşma ya da sözleşmelere göre istinabenin yerine getirilmesi gerekmektedir. İstinabe yapılacak devlet ile Türkiye arasında milletlerarası istinabeye ilişkin bir anlaşma ya da sözleşme olmaması durumunda, istinabe karşılıklılık esasları çerçevesinde yerine getirilir. İstinabe evrakının yabancı makamlara iletilmesinde; diplomatik usul, konsüler usul, merkezi makamlar aracılığı ile iletilme ve evrakın başka herhangi bir makamın aracılığı olmaksızın doğrudan istinabe talebini yerine getirmeye yetkili makama iletilmesi usullerinin hangi durumlarda uygulanacağı önemlidir. 18.03.1970 tarihli Hukuki veya Ticari Konularda Yabancı Ülkelerde Delil Sağlanması Hakkında Lahey Sözleşmesi başta olmak üzere Türkiye’nin tarafı olduğu çok taraflı sözleşmeler ve iki taraflı anlaşmalarda düzenlenen milletle- rarası istinabe usullerinden en kolay ve hızlı şekilde gerçekleşecek istinabe usullerinin araştırılması amaçlanmak- tadır.