Matematik öğretmen adaylarının yapay zekâ destekli sohbet botu kullanım sürecindeki profesyonel fark etme yanıtlarının incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, araştırmacı tarafından geliştirilen ve Poe adlı yapay zekâ platformu üzerinde yapılandırılan NOTIMATH sohbet botuyla yürütülen uygulamalarda beş matematik öğretmen adayının üslü ve köklü gösterimler bağlamındaki profesyonel fark etme süreçlerini, yazılı yanıtları ve görüşleri üzerinden incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına uygun olarak iç içe geçmiş tek durum çalışması şeklinde yürütülmüştür. Araştırmada incelenen durum, beş son sınıf matematik öğretmen adayının NOTIMATH kullanım sürecidir. Öğretmen adaylarının her biri iç içe geçmiş analiz birimi olarak ele alınmıştır. Veriler, iki uygulamada yedi senaryoya verilen açık uçlu yanıtlar, NOTIMATH sohbet kayıtları ve uygulama öncesi ile birinci uygulama sonrası görüşmelerden elde edilmiştir. Uygulama yanıtları profesyonel fark etme çerçevesindeki dikkate alma, yorumlama ve öğretimsel karar verme becerilerine göre analiz edilmiştir. Görüşme verilerinde ise kuramsal çerçeveye dayalı içerik analizi kullanılmıştır. Birinci uygulamada tek yanıt ve tek geri bildirim, ikinci uygulamada çoklu yanıt ve çoklu geri bildirim yapısı kullanılmıştır. Bu nedenle iki uygulamadaki yanıtlar eşdeğer ön test ve son test ölçümleri olarak değerlendirilmemiştir. Bulgular, ikinci uygulamadaki son yanıtların genel olarak daha ayrıntılı, gerekçeli ve öğrenci düşüncesine dayalı olduğunu göstermiştir. Birinci uygulamada yorumlama becerisinde sağlam kanıt düzeyinde yanıt bulunmazken ikinci uygulamada bu düzeyde yanıtlar görülmüştür. Öğretimsel karar verme becerisinde ise somut ve gerekçeli öğretimsel hamle oluşturma güçlüğü devam etmiştir. Görüşmelerde öğretmen adaylarının öğrenci düşüncesine odaklanma, hataların kaynaklarını sorgulama ve öğretimsel önerilerini gerekçelendirme konusunda daha ayrıntılı açıklamalar yaptıkları görülmüştür. Ancak aynı senaryoların iki kez kullanılması, önceki uygulama deneyimi ve ikinci uygulamadaki çoklu geri bildirim yapısı nedeniyle uygulamalar arasındaki farklılıklar yalnızca NOTIMATH'in etkisi olarak değerlendirilmemiştir. Sonuçlar, incelenen senaryolara verilen yazılı yanıtlarla sınırlıdır. Araştırma sonucunda NOTIMATH'in, bu bağlamda öğretmen adaylarının profesyonel fark etme yanıtlarını yeniden düşünmelerini ve ayrıntılandırmalarını destekleyen bir uygulama ortamı sunduğu belirlenmiştir.This embedded qualitative single-case study examined the professional noticing processes of five pre-service mathematics teachers, as reflected in their written responses and views, during applications conducted with NOTIMATH, an AI-supported chatbot developed by the researcher and configured on the Poe platform, in the context of powers and radicals. Data comprised openended responses to seven scenarios across two implementation phases, NOTIMATH chat records, and semi-structured interviews conducted before and after the first implementation. Scenario responses were analyzed using Jacobs et al.'s (2010) framework of attending to students' mathematical thinking, interpreting it, and making instructional decisions; interview data were examined through framework-guided content analysis. The first implementation allowed one response and one feedback message, whereas the second allowed multiple feedback-guided revisions. Accordingly, the first-phase responses and second-phase final responses were treated as phase-specific profiles rather than equivalent pretest-posttest measures. The second-phase final responses were generally more detailed, better justified, and more closely grounded in student thinking. No first-phase response was classified as strong evidence for interpreting, whereas strongevidence responses occurred in the second phase. Difficulty in formulating concrete and justified instructional moves persisted in instructional decision-making. Interviews also included more detailed explanations about attending to student thinking, questioning error sources, and justifying instructional suggestions. Because the same scenarios were used twice and the second phase combined prior experience with multiple feedback opportunities, phase differences were not interpreted as a causal effect of NOTIMATH alone. The findings concern written responses to the examined scenarios, not general performance in authentic classrooms or transfer to new tasks. Within the case boundaries, NOTIMATH provided an environment in which participants could reconsider and elaborate their professional noticing responses.