Turizmde bağlanma stilleri, destinasyon aidiyeti ve tekrar ziyaret niyeti üzerine kavramsal bir araştırma

Abstract

Tarihi yapıları, doğal güzellikleri ve farklı kültürleri bünyesinde barındıran, turistler tarafından farklı deneyimler yaşama, dinlenme, eğlenme ve yeni yerler gezip görme amaçlarıyla ziyaret edilen destinasyonlar, turizm pazarındaki rekabet ortamında pazar paylarını arttırmak için yoğun çaba harcamaktadırlar. Bunun yanında turistlerin bir destinasyonu gezme, konaklama amacıyla seyahat etme kararı alması zorunlu olmayan ve genellikle maliyetli bir karar olarak ifade edilmektedir. Dolayısıyla turistler tatil tercihlerinde alternatifler arasından seçim yapmak durumunda kalmakta; bazı faktörlerden (psikolojik, ekonomik vb.) dolayı kararsız kalabilmektedirler. Bağlanma, psikoloji biliminde bireyin bir başkasından yakınlık bekleme, bağ kurma eğilimi ve bu kişi yanında olduğunda bireyin kendisini güvende hissetmesi olarak tanımlanmaktadır. Ainsworth deneysel çalışmaları ve gözlemleri sonucunda 3 tür bağlanma stili tanımlamıştır. Bu bağlanma stilleri güvenli, kaygılı-kararsız ve kaçıngan şeklindedir. Turizm alanında destinasyon ile ilgili araştırmalar incelendiğinde, memnuniyet, tekrar ziyaret niyeti gibi değişkenlerin araştırılıp anlamlı sonuçlara ulaşılmasına rağmen bağlanma stillerinin rolünün ihmal edildiği görülmektedir. Oysa destinasyonlarla ilişki kurma açısından her turist aynı değildir. Bağlanma stillerine (güvenli, kaygılı-kararsız ve kaçıngan) göre turistler farklı destinasyon tercihlerinde bulunabilirler. Ayrıca destinasyon aidiyeti ve tekrar ziyaret niyeti de Dolayısıyla destinasyon yönetimleri, daha iyi stratejiler oluşturmak için turistlerin ilişkileri nasıl kurduğunu etkileyen temel süreçleri kavramalı ve buna göre aksiyon almalıdır. Bu bağlamda ulusal ve uluslararası turizm pazarında söz sahibi olabilmenin ve pazar payını arttırabilmenin temel yollarından biri turistlerin beklentilerini karşılayarak destinasyona olan bağlılığını sağlamaktır. Ayrıca turistlerin bir destinasyona olan bağlılığını ve tekrar ziyaret etme potansiyelini güçlendiren temel faktörlerden biri olarak görülen destinasyon aidiyetinin ve turistlerin bir destinasyonu tekrar tercih etme davranışını etkileyen önemli bir ölçüt olarak kabuk edilen tekrar ziyaret niyeti kavramlarının da araştırma kapsamında değerlendirilmesinin uygun ve birbiriyle ilişkili kavramlar olacağı düşünülmüştür. Dolayısıyla bu çalışma, turizmde bağlanma stilleri, destinasyon aidiyeti ve tekrar ziyaret niyeti üzerine yapılan araştırmaların zaman içerisindeki gelişimini çeşitli parametreler ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, bibliyometrik analiz yöntemi kullanılarak turizm alanında bağlanma stilleri, destinasyon aidiyeti ve tekrar ziyaret niyeti ile ilgili çalışmalar derinlemesine incelenmiş ve çalışma kapsamında, Sosyal Bilimler Atıf Dizini, Social Sciences Citation Index (SSCI), Dergipark ve ULAKBİM gibi kaynaklardan elde edilen yayınlar taranarak turizmde bu kavramların yeri ve önemi analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular çeşitli parametreler eşliğinde yorumlanmıştır. Yapılan tarama sonucunda eksik veriler sunan makaleler çıkartılarak 56 makale üzerinden çalışmaya devam edilmiştir. Araştırma kapsamında rastlanılan çalışmaların yapısal ve dinamik yönlerini belirleyebilmek için Voyant Tools yazılımı kullanılmış ve sonuç olarak makalelerin %96,42’sinin uygulamalı, %3,57’sinin ise kavramsal olduğu, en eski çalışmanın 2010 yılında yapıldığı ve en fazla araştırmanın %19,64 ile Çin’de gerçekleştirildiği ve bu konulu çalışmalarda tematik yoğunlaşmaların dönemlere göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.Destinations that include historical structures, natural wonders, and diverse cultures are visited by tourists with the intention of experiencing various activities, relaxing, having fun, and exploring new places. In the competitive environment of the tourism market, these destinations exert significant efforts to increase their market share. Moreover, the decision to travel to a destination for sightseeing and accommodation is not mandatory for tourists and is often considered a costly decision. Therefore, tourists are required to choose between alternatives when making holiday decisions and may experience indecision due to several factors (psychological, economic, etc.). Attachment is defined in psychology as an individual's tendency to seek closeness, form bonds, and feel secure in the presence of another person. Based on Ainsworth’s experimental studies and observations, three types of attachment styles have been identified: secure, anxious-ambivalent, and avoidant. A review of studies on tourism destinations reveals that while variables such as satisfaction and intention to revisit have been researched with meaningful results, the role of attachment styles has often been overlooked. However, not all tourists form relationships with destinations in the same way. Depending on their attachment styles (secure, anxious-ambivalent, and avoidant), tourists may make different destination choices. Furthermore, concepts such as destination loyalty and intention to revisit also play a role in this context. Therefore, destination management must understand the fundamental processes that influence how tourists form relationships with destinations and take appropriate actions to develop more effective strategies. In this context, one of the key strategies to gain a competitive advantage in both national and international tourism markets and increase market share is to meet tourists’ expectations and foster their attachment to the destination. Additionally, the concepts of destination loyalty and the intention to revisit, which are seen as crucial factors in strengthening tourists' attachment to a destination and their potential to revisit, are considered appropriate and interrelated concepts to be explored in this research. Thus, this study aims to examine the development of research on attachment styles, destination loyalty, and intention to revisit in tourism over time, within the context of various parameters. The study employs a bibliometric analysis method to investigate in depth the literature on attachment styles, destination loyalty, and intention to revisit in tourism. Additionally, publications sourced from databases such as the Social Sciences Citation Index (SSCI), Dergipark, and ULAKBİM are reviewed to analyze the role and significance of these concepts in tourism. The findings are interpreted through various parameters. Following the literature review, articles with incomplete data were excluded, and the study continued with 56 articles. In order to determine the structural and dynamic aspects of the studies encountered, the Voyant Tools software program was used. As a result, it was found that 96.42% of the articles were applied research, 3.57% were conceptual, the earliest study was conducted in 2010, and the majority of research, 19.64%, was conducted in China. Additionally, thematic focuses in studies on this topic varied according to different periods.