4-6 yaş grubu Kur’an kurslarında materyal kullanımı: “Adım Adım İyilik Okul Öncesi Eğitim Seti” ne ilişkin öğretici görüşlerinin incelenmesi üzerine nitel bir araştırma (Karabük örneği)

Abstract

The Presidency of Religious Affairs initiated Qur’an courses for children aged 4–6 in pilot regions during the 2013–2014 academic year in order to support the religious and moral development of preschool children in accordance with their age and developmental levels. In this process, educational programs and instructional materials appropriate to the needs of this age group were developed. Among these materials, activity books are considered important tools that support the cognitive, affective, and psychomotor development of preschool children. However, it is of great importance that the materials used in the preschool period are appropriate to the age and developmental characteristics of children, are engaging, and support their multidimensional development. In this context, the study aims to evaluate The Step-by-Step Kindness Preschool Education Set, published by the Türkiye Diyanet Foundation (TDV), in terms of its content, visual design, and physical characteristics based on the opinions of instructors working with the 4–6 age group. The research was designed according to the case study pattern, one of the qualitative research methods. Since this study aims to describe the views, experiences, and problems of instructors working with the 4–6 age group regarding the use of materials and the preschool education set titled The Step-by-Step Kindness Preschool Education Set, the case study design was employed. The study group of the research consists of instructors working in Qur’an courses for the 4–6 age group located in Karabük during the 2023–2024 academic year. In the research, the purposive sampling method was employed to identify participants. The study began without determining the number of participants in advance, and when the number of interviews reached 20, the interviews were concluded as the collected data began to repeat and it was considered that data saturation had been reached. Following a literature review and consultations with field experts, a semi-structured interview form was prepared for the study. Appointments were arranged with participants and they were informed about the research. A “Voluntary Consent Form” was presented to the participants and their consent was obtained. The interviews in the study were conducted face-to-face with the participants. In this research, the analysis of the data was carried out using the content analysis technique. After the transcription process, the collected data were classified under specific codes and categories. The category-based thematic analysis was interpreted holistically in light of the literature. As a result of the research, it was found that instructors working with the 4–6 age group use various methods and techniques to make lessons more engaging. It was also concluded that they actively incorporate the use of materials in their lessons. Participants stated that the physical characteristics of the education set were suitable as instructional materials. However, the research also revealed that educational materials prepared for the 4–6 age group should be designed by considering children’s age and developmental characteristics, interests, and needs. In addition, it is recommended that the visual design of materials be developed in a way that attracts children’s attention and that the content structure be organized to provide a gradual progression from simple to complex. This research is expected to contribute to the development and updating of educational materials used in Qur’an courses for the preschool period.

Diyanet İşleri Başkanlığı, okul öncesi dönem çocuklarının yaş ve gelişim düzeylerine uygun dinî ve ahlaki gelişimlerini desteklemek amacıyla 2013–2014 eğitim-öğretim yılında pilot bölgelerde 4–6 yaş grubu Kur’an kurslarını başlatmıştır. Bu süreçte söz konusu yaş grubunun ihtiyaçlarına uygun eğitim programları ve öğretim materyalleri geliştirilmiştir. Bu materyaller arasında yer alan etkinlik kitapları, okul öncesi çocukların bilişsel, duyuşsal ve psikomotor gelişimlerini destekleyen önemli araçlar olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte okul öncesi dönemde kullanılan materyallerin çocukların yaş ve gelişim özelliklerine uygun olması, ilgi çekici nitelikte bulunması ve çok yönlü gelişimlerini desteklemesi büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda araştırma, Türkiye Diyanet Vakfı tarafından yayınlanan Adım Adım İyilik Okul Öncesi Eğitim Seti’ni 4-6 yaş grubunda görev yapan öğreticilerin görüşleri doğrultusunda içerik, görsel tasarım ve fiziksel özellikleri bakımından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması desenine göre tasarlanmıştır. Bu araştırmada 4-6 yaş grubunda çalışan öğreticilerin materyal kullanımı ve Adım Adım İyilik isimli okul öncesi eğitim seti hakkında görüş, deneyim ve sorunlarının betimlenmesi hedeflendiğinden dolayı durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Karabük’te bulunan 4-6 Yaş Grubu Kur’an Kurslarında görev yapan öğreticiler oluşturmaktadır. Araştırmada katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örneklem yöntemi kullanılmıştır. Katılımcıların sayısı belirlenmeden araştırmaya başlanmış ve görüşme sayısı 20’ye ulaştığında toplanan verilerin tekrarlanmasından dolayı çalışmanın veri doygunluğuna ulaştığı düşünülerek görüşmeler tamamlanmıştır. Çalışmada literatür taraması sonrasında ve alan uzmanlarıyla yapılan görüşmeler sonucunda yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Katılımcılardan randevu alınmış ve araştırma hakkında bilgi verilmiştir. Katılımcılara “Gönüllü Onam Formu” sunularak katılımcıların onayı alınmıştır. Araştırmada görüşmeler katılımcılarla yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada verilerin analizi, içerik analizi tekniği ile yapılmıştır. Araştırmada toplanan veriler transkripsiyon işlemi sonrasında belirli kodlar ve kategoriler altında sınıflandırılmıştır. Kategorilere dayanan tematik analiz literatürle karşılaştırılarak bütünsel bir yaklaşımla yorumlandı. Araştırma sonucu, 4–6 yaş grubu Kur’an kurslarında görev yapan öğreticilerin derslerinde çeşitli öğretim yöntem ve tekniklerinden yararlandıklarını ve aynı zamanda farklı öğretim materyallerini kullandıklarını göstermektedir. Bu kapsamda öğreticilerin, derslerde eğitim seti olarak Adım Adım İyilik Eğitim Seti’ni tercih ettikleri tespit edilmiştir. Kur’an kursu öğreticilerinin söz konusu sete ilişkin değerlendirmeleri incelendiğinde, setin fiziksel özelliklerinin sınıf içi kullanım açısından uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, eğitim setinin görsel ve içerik yönünden değerlendirilmesi sonucunda ise 4–6 yaş grubu çocukların ilgisini çekecek nitelikte olması ve içeriğin kolaydan zora doğru olacak şekilde iyileştirmeye ihtiyaç olduğu görülmüştür. Araştırma sonuçları çerçevesinde görsel tasarımının çocukların dikkatini çekecek şekilde geliştirilmesi ve içerik yapısının basitten karmaşığa doğru kademeli bir ilerleme sağlayacak biçimde düzenlenmesi önerilmektedir. Bu araştırmanın, 4-6 yaş grubuna yönelik Kur’an kurslarında kullanılan eğitsel materyallerin geliştirilmesi ve güncellenmesine katkı sağlaması beklenmektedir.