Fen temalı resimli çocuk kitaplarının fiziksel ve içerik özellikleri açısından incelenmesi: Balıkesir İl Halk Kütüphanesi örneği

Abstract

Amaç: Bu araştırmanın amacı, Balıkesir İl Halk Kütüphanesi’nde yer alan, 3-8 yaş arası fen temalı resimli çocuk kitaplarının fiziksel ve içerik özellikleri açısından incelemesidir. Yöntem: Bu çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Balıkesir İl Halk Kütüphanesi’nde bulunan 3-8 yaş arası 87 fen temalı resimli çocuk kitabı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından geliştirilen Fen Kitaplarını Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde içerik analiz tekniği kullanılmıştır. Bulgular: Kitapların; 31 tanesi kurgusal, 31 tanesi bilgi veren ve 25 tanesi de karma türde resimli çocuk fen kitabıdır. Kitapların en çok 24-32 sayfa aralığında olduğu belirlenmiştir. Etkinliklerin, en çok bilgi veren kitaplarda, fen materyallerinin en çok karma kitaplarda ve ek bilgilerin en çok bilgi veren kitaplarda bulunduğu tespit edilmiştir. Her üç kitap türünde de uzman bilgisi ve sözlük içerme sayısının sınırlı olduğu gözlenmiştir. Kitaplarda en sık geçen değer kelimesinin duyarlılık olduğu, yaşam bilimlerinin en sık ele alınan alan olduğu gözlenmiştir. Kapak konu uyumu, kitap planının tutarlı olması, resimlerin estetik ve sanatsal açıdan nitelikli olması ve resimlerin ilgi çekici olması bakımından kurgusal kitapların ve bilgi veren kitapların karma kitaplara göre daha yetkin olduğu görülmüştür. Her üç kitap türünde de en fazla hayvanlar ve çevre konuları yer almaktadır. Hayvanlar daha çok bilgi veren kitaplarda (16) ve karma kitaplarda (6) geçmesine rağmen, çevre ise daha çok kurgusal kitaplarda (11) geçmektedir. Çok az kitapta yazım hatasına rastlanmıştır. Ayrıca, incelenen kitaplarda bazı kavram yanılgıları, hatalı ve eksik bilgi, resimleme hatası ve antropomorfizm bulunmuştur. Bazı kitaplar çocukların yaş ve gelişimine uygun bulunmamıştır. Sonuç: Tüm kitap türlerinin fiziksel ve içerik özellikler bakımından üstünlükleri ve sınırlılıkları bulunmaktadır. İncelenen kitaplarda bazı kavram yanılgıları, hatalı ve eksik bilgi, resimleme hatası, antropomorfizm içeren kelimeler bulunmuştur. Bazı kitaplar ise, çocukların yaş ve gelişimine uygun bulunmamıştır. Özgünlük: Bu çalışmanın bulguları; eğitimcilere, yazarlara, öğretmenlere, ebeveynlere, kütüphane uzmanları ve yayınevlerine fen temalı resimli çocuk kitaplarının kullanımı ve üretilmesine yönelik önemli ipuçları sunmaktadır.

Purpose: This study aimed to examine the physical and content characteristics of science-themed picture books for children aged 3-8 at the Balıkesir Provincial Public Library. Method: The study employed the document analysis method. The research sample consisted of 87 science-themed picture books for children aged 3-8, available at the Balıkesir Provincial Public Library. The Science Book Evaluation Form developed by researchers was used as the data collection tool. The content analysis technique was used in data analysis. Findings: Of these books, 31 were fictional, 31 were informative, and 25 were mixed-genre science-themed picture books. The books were found to be mostly 24-32 pages long. Activities were found mostly in informative books, science materials were in mixed-genre books, and supplementary information was in informative books. The number of books containing expert knowledge and glossaries was very low across all three types. The most frequently included value word was sensitivity and life sciences was the most frequently included domain in the books. The fictional and informational books had better cover-to-cover consistency, layout coherence, the aesthetic and artistic quality of the illustrations, and their overall visual appeal. In all three book types, the most common topics were animals and environment. While animals were more frequently mentioned in informational and mixed-genre books (6), the environment was more common in fictional books (11). Some misconceptions, incorrect and incomplete information, illustration and spelling errors, and anthropomorphic approaches were identified. Conclusion: All book types displayed both advantages and disadvantages in terms of physical and content characteristics. Some misconceptions, incorrect and incomplete information, incorrect illustrations, and anthropomorphic expressions were found in the books. Some books were deemed developmentally inappropriate. Originality: The findings of this study offer important insights for educators, authors, parents, librarians, and publishers regarding the use and production of children’s science-themed picture books.