Gebelerde doğuma hazırlık eğitiminin doğum korkusu ile tercihleri ve travmatik doğum algısına etkisi

Abstract

Bu araştırma; gebelerde doğuma hazırlık eğitiminin doğum korkusu ile tercihleri ve travmatik doğum algısına etkisinin tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Yarı deneysel tipteki çalışma; Ağustos 2024- Ağustos 2025 tarihleri arasında Balıkesir Karesi Belediyesi tarafından yapılan anneliğe hazırlık eğitimlerine başvuran gebeler ile yürütülmüştür. Araştırma örnekleminin büyüklüğü ve güç değerinin hesaplanmasında G*Power version 3.1.9.7 programı kullanılmıştır. Araştırma, kontrol grubu 63, eğitim verilen grup 63 olmak üzere 126 gebe ile tamamlanmıştır. Araştırma verileri, Kişisel Bilgi Formu, Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi A Versiyonu Ölçeği, Travmatik Doğum Algısı Ölçeği kullanılarak yüz yüze toplanmıştır. Normal dağılıma sahip verilerde niceliksel verilerin karşılaştırılmasında iki bağımsız grup arasındaki fark için bağımsız t testi, iki bağımlı grup karşılaştırılmasında ise bağımlı t testi uygulanmıştır. İki bağımlı kategorik değişkenler arasındaki ilişkiyi test etmek için McNemar Bowker Testi kullanılmıştır. Grupların başlangıçta homojenliğini test etmek amacıyla sosyodemografik ve obstetrik değişkenler açısından Ki-kare analizi uygulanmıştır. İkiden fazla grup karşılaştırmasında tek yönlü varyans analizi testi kullanılmıştır. Çok değişkenli değişkenleri değerlendirmek amacıyla korelasyon ve regresyon analizi yapılmıştır. Gebelerin grupları ile gebelik haftası ve doğum öncesi bakım alma durumu arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Çalışmamızda eğitim verilen grubunun eğitim öncesi ve eğitim sonrası Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi A Versiyonu Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür (p<0.05). Katılımcıların eğitim öncesi Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi A Versiyonu Ölçeği puanlarının, eğitim sonrası puanlarından daha fazla olduğu belirlenmiştir. Çalışmamızda eğitim verilen grubunun eğitim öncesi ve eğitim sonrası Travmatik doğum algısı ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür (p<0.05). Gebelerin eğitim öncesi Travmatik Doğum Algısı Ölçeği puanlarının, eğitim sonrası puanlarından daha fazla olduğu belirlenmiştir. Eğitim verilen gebelerde planlanan doğum şeklinin eğitim öncesi ve sonrası arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir (χ² = 7,000; p = 0,030). Eğitim öncesi kararsız olan gebelerin %15,2’sinin eğitim sonrasında belirli bir doğum şekline yöneldiği ve bu grubun ağırlıklı olarak vajinal doğum tercihi gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular doğuma hazırlık eğitiminin doğum korkusu ile tercihleri ve travmatik doğum algısı üzerinde etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Kadınlar gebelik ve lohusalık dönemlerinde ebeler tarafından düzenli takip edilmeli, doğum korkusu ve travmatik doğum algısına sahip olanlar tespit edilmelidir. Doğuma hazırlık eğitim programlarında doğumu kolaylaştıran ve doğum korkusunu azaltacak müdahalelere yer verilmelidir. Doğuma hazırlık eğitimi ve danışmanlığı verebilecek şekilde tüm ebelere hizmet içi eğitimlerin verilmesi önerilir.