MÜSRİFLİKTEN, MÜFLİSLİĞE BİR HANEDAN DAMADININ PORTRESİ: MISIRLI İBRAHİM İLHÂMİ PAŞA’NIN TEREKESİ

Abstract

Tanzimat Dönemi’nde birçok sahaya nüfuz eden değişim, hanedanın tüketim \ralışkanlıklarını da etkisi altına almıştı. Söz konusu değişim ve dönüşümde, saray \rkadınlarının dışa açılması, Sultan Abdülmecid döneminde yaşanan israf atmosferi \rve Hidiv ailesine mensup Mısırlı kadınların şatafatlı yaşamlarına öykünen sultanların aşırı harcamalar yapması gibi nedenler önemli rol oynamıştı. Diğer taraftan \rhanedan damatları da ticarî değeri yüksek yatırımlar yapıp, kıymetli metâlara büyük meblağlar sarf etmişlerdi. Bunlardan birisi de Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın \r(ö. 1849) torunu, Mısır Valisi Abbas Hilmi Paşa’nın (1813-1854) oğlu İbrahim \rİlhâmi Paşa (1836-1860) idi. Bu çalışmada, Damat İbrahim İlhâmi Paşa’nın fâhiş\rborçları, bunların tespiti ve ödenmesinde karşılaşılan güçlükler, başta terekesi olmak üzere arşiv belgeleri, yerli ve yabancı gazeteler ile literatürden istifade edilerek \rortaya konuldu. Söz konusu veriler ışığında İlhami Paşa’nın İstanbul’daki mal varlığı tespit edilip, yatırımları, harcama ve tüketim alışkanlıkları ekseninde serveti ve \rgündelik yaşamı hakkında bir değerlendirme yapma imkânı elde edildi. Bunun dışında genç yaşta vefat eden ve hakkında son derece sınırlı malumat bulunan paşanın kişisel zevkleriyle ilgili malumat içeren bu veriler, onun şahsiyetine dair bir \rkanaat oluşmasında önemli katkı sağladı.