TEKERLEMELERİNİN OLUŞUM VE AKTARIMINDA YENİ BİR ORTAM: TEKERLEME SİTELERİ

Abstract

Bireyi şaşırtma, eğlendirme ve keyiflendirmenin yanı sıra masal, halk hikâyesi gibi anlatı türlerinde dinleyiciyi anlatıya hazırlama, çocuk oyunlarında ebe ve eş seçimi, dil gelişimi, mevsim törenlerinde doğa olaylarını kontrol altında tutma gibi işlevlere sahip olan tekerlemelerin, gelişen teknolojiye uyum sağlayarak tekerleme sitelerine de taşındığı görülmektedir. Çoğunlukla bağlı bulundukları türle ilişkileri bağlamında değerlendirilen, anlamlarından ziyade işlevleriyle ön plana çıkan tekerlemeler, sanal ortama aktarıldığı andan itibaren, yüz yüze iletişim hâlinde olmayan bireylerin birbirleriyle paylaşımlarda bulunmalarını sağlamaktadır. Kendine has şekil, muhteva ve anlatım özelikleri olan tekerlemelerin, internet sitelerinde icra edilmesi, geleneğin aktarılması ve yeniden üretilmesi açısından önemlidir. Yazıda, sözlü kültür ortamında yaratılan ve kuşaktan kuşağa aktarılan, bazıları yazılı edebiyat metinleri içinde yer alan tekerlemelerin, internet sitelerindeki icrası üzerinde durulmuştur. Geleneğin icrasına dair tespit ve değerlendirmeler, tekerleme sitelerinin içeriği, amacı ve hedef kitlesi; sitede yer alan tekerlemelerin sunumu; yayıncı/editör, okuyucu ilişkisi ve yapılan yorumlar ışığında yapılmıştır. Sosyal medyada yer alan sanal mekânlarda soru sormaksızın yapılan incelemelere dayanan çalışmanın hareket noktası, doğrudan tekerleme başlığını taşıyan ve hâli hazırda aktif olan www.tekerlemelerimiz.com ve www.tekerlemeler.biz adlı sitelerdir. Bu çalışma ile ağırlıklı olarak çocukların dünyasında yer bulan ve onları yansıtan tekerlemelerin işlevlerini internet sitelerinde ne şekilde yerine getirmekte olduğu sorusuna da cevap aranmıştır