Kişilik tiplerinin fiziksel aktiviteye yönelik tutuma etkisi

Abstract

Araştırmanın temel amacı, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi ve Balıkesir Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin kişilik özellikleri ile fiziksel aktiviteye yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada, bireylerin beş faktör kişilik modeline dayalı kişilik özelliklerinin fiziksel aktiviteye karşı tutumlarını nasıl etkilediği belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma nicel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüş ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini bu iki üniversitede öğrenim gören spor bilimleri fakültesi öğrencileri oluştururken, çalışma grubunu 173’ü (%43,1) kadın ve 228’i (%56,9) erkek olmak üzere toplam 401 katılımcı meydana getirmiştir. Veriler çevrimiçi ortamda Google Forms aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada “Kişisel Bilgi Formu”, “Beş Faktör Kişilik Envanteri (Somer, Korkmaz ve Tatar, 2002)” ve “Fiziksel Aktiviteye Yönelik Tutum Ölçeği (Yıldızer ve ark., 2019)” kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26.0 programında analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Betimsel analiz sonuçlarına göre öğrencilerin fiziksel aktiviteye yönelik genel tutum düzeyleri yüksek bulunmuştur (X̄ = 4.25 ± 0.80). Beş faktör kişilik özellikleri arasında dışadönüklük (X̄= 4.07 ± 1.22) ve yumuşak başlılık (X̄= 4.03 ± 1.23) boyutları en yüksek ortalamaya sahip olmuştur. Korelasyon analizinde, fiziksel aktiviteye yönelik tutum ile yumuşak başlılık (r = 0.15, p < .01) ve duygusal dengelilik (r = 0.14, p < .01) arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişki saptanmıştır. Cinsiyet değişkenine göre anlamlı fark bulunmamıştır (p > .05). Buna karşın akademik başarı ve düzenli fiziksel aktivite değişkenlerine göre fiziksel aktiviteye yönelik tutum puanlarında anlamlı farklılıklar belirlenmiştir (p < .05). Regresyon analizi sonuçlarına göre yumuşak başlılık ve duygusal dengelilik boyutları, fiziksel aktiviteye yönelik tutumun anlamlı yordayıcılarıdır. Kurulan regresyon modelinin anlamlı olduğu belirlenmiş ve kişilik özelliklerinin fiziksel aktiviteye yönelik tutumdaki varyansın yaklaşık %4’ünü açıkladığı görülmüştür (R² = 0.04, F(2,398) = 6.83, p < .01). Bu durum, kişilik özelliklerinin fiziksel aktiviteye yönelik tutum üzerinde etkili olmakla birlikte, bu etkinin düşük düzeyde olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, kişilik özelliklerinin fiziksel aktiviteye katılım motivasyonunda belirli bir rol oynadığını, ancak fiziksel aktiviteye yönelik tutumun yalnızca kişilikle açıklanamayacağını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, spor bilimleri fakültelerinde bireysel farklılıkları dikkate alan uygulamaların artırılması önerilmektedir. Ayrıca fiziksel aktiviteye yönelik olumlu tutumların geliştirilmesinde davranışsal ve çevresel etkenlerin birlikte değerlendirilmesinin yararlı olacağı düşünülmektedir.

The primary objective of this study was to examine the relationship between the personality traits of students studying at the Faculties of Sport Sciences at Ağrı İbrahim Çeçen University and Balıkesir University and their attitudes toward physical activity. The study aimed to determine how individuals’ personality traits based on the five-factor personality model affect their attitudes toward physical activity. The research was conducted using a quantitative research approach and a correlational survey model. While the population consisted of students studying at the Faculties of Sport Sciences of these two universities, the study group was composed of a total of 401 participants, including 173 females (43.1%) and 228 males (56.9%). Data were collected online via Google Forms. The “Personal Information Form,” the “Five-Factor Personality Inventory” (Somer, Korkmaz, & Tatar, 2002), and the “Attitude Towards Physical Activity Scale” (Yıldızer et al., 2019) were used in the study. The obtained data were analyzed using SPSS 26.0. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and multiple linear regression analysis were used in the data analysis process. According to the descriptive analysis results, the students’ general attitudes toward physical activity were found to be high (X̄= 4.25 ± 0.80). Among the fivefactor personality traits, extraversion (X̄= 4.07 ± 1.22) and agreeableness (X̄= 4.03 ± 1.23) had the highest mean scores. Correlation analysis revealed significant and positive relationships between attitudes toward physical activity and agreeableness (r = 0.15, p < .01) and emotional stability (r = 0.14, p < .01). No significant difference was found according to gender (p > .05). However, significant differences were found in attitudes toward physical activity according to academic achievement and regular physical activity variables (p < .05). The results of the regression analysis showed that agreeableness and emotional stability were significant predictors of attitudes toward physical activity. The regression model was found to be significant, and personality traits explained approximately 4% of the variance in attitudes toward physical activity (R² = 0.04, F(2,398) = 6.83, p < .01). This finding indicates that personality traits have an effect on attitudes toward physical activity, although this effect is at a low level. The findings revealed that personality traits play a certain role in motivation to participate in physical activity, but attitudes toward physical activity cannot be explained solely by personality. In this respect, it is recommended that practices considering individual differences should be increased in Faculties of Sport Sciences. In addition, it is thought that evaluating behavioral and environmental factors together would be beneficial in developing positive attitudes toward physical activity.