Türkiye’de döviz kuru geçişkenliği

Abstract

Günümüzde “kur geçişkenliği” olgusu çerçevesinde yurt içi fiyat seviyesi kur değişimlerinden kaynaklanan dış şoklara karşı aşırı duyarlı hale gelmiştir. Bu durum döviz kurlarında yaşanan değişimlerin merkez bankalarının uyguladıkları enflasyonla mücadele politikalarının etkinliğini de yakından etkilemiştir. Türkiye’de 2002 yılından itibaren örtük 2006 yılından itibaren ise açık bir biçimde Enflasyon Hedeflemeli İstikrar Programı uygulanmaktadır. Buna göre kur geçişkenliği sürecinin analizi Türkiye’de uygulanan para politikasının etkinliği açısından büyük önem kazanmıştır. Buradan hareketle çalışmamızda kur değişimlerinin fiyatlar genel seviyesi üzerinde meydana getirdiği etkiler 2006 ile 2017 yılları arasındaki aylık veriler kullanılarak VAR modeline dayalı olarak geliştirilen Etki-Tepki Fonksiyonu ve Varyans Ayrıştırması analizleri yardımı ile incelenmiştir. Ampirik bulgular incelenen dönemde Türkiye’de kur geçişkenliği sürecinin geçerli olduğunu göstermektedir. Kur değişimleri hem ÜFE hem de TÜFE üzerinde etkili olmaktadır. Türkiye’nin üretim yapısının aşırı derecede ara ve sermaye malı ithalatına bağlı olması kur geçişkenliğinin temel olarak, maliyet enflasyonu biçiminde, daha çok ÜFE üzerinden gerçekleşmesine neden olmaktadır. Bu şekilde döviz kuru geçişkenliği mekanizmasının etkili olması Türkiye’deki üretim yapısının ara ve sermaye malı ithalatına bağımlılığı azaltılmadan enflasyon sorununa kalıcı çözüm bulunulamayacağını göstermektedir. Ayrıca, uygulanan enflasyon hedeflemeli para rejimi çerçevesinde kurların serbest dalgalanmaya bırakılması esas bir ilke olmasına rağmen, Türkiye’de Merkez Bankasının fiyat istikrarını sağlamak için kurlar üzerinde belirli bir kontrol kuracak politika uygulamalarını gündeme getirmektedir.

Today, within the framework of the “exchange rate pass-through” phenomenon, the domestic price level has become extremely sensitive to external shocks caused by exchange rate changes. This situation also affected the effectiveness of the anti-inflation policies implemented by the central banks due to the changes in exchange rates. Since 2002 implicit, since 2006 is clearly Inflation Targeting Stability Program is being implemented in Turkey. Accordingly, the process of exchange rate pass-through analysis of the monetary policy implemented in Turkey has gained great importance in terms of effectiveness. In this study, the effects of exchange rate changes on the general level of prices were analyzed with the help of ımpulse-response function and variance decomposition analysis developed based on var model by using monthly data between 2006 and 2017. Empirical findings established in Turkey in the period under review shows that the current pass-through process. Exchange rate changes affect both the Producer Price Index (PPI) and the Consumer Price Index (CPI). Turkey's production structure is extremely well set up to be connected to the pass-through intermediate and capital goods imports as a basis, in the form of cost inflation, is caused to occur over more than PPI. This figure shows the exchange rate pass-through of the structure of production in Turkey is not effective mechanism outer intermediate and capital goods can not be made permanent solution to the problem of inflation without reducing the dependence on imports. In addition, the implementation of the inflation-targeting monetary regime of the free float of the exchange rate within the framework despite essentially being a principle established in Turkey to ensure price stability, the central bank is setting the agenda for a particular control will establish policy implementation.