TÜRKMENİSTAN'DA KÜLTÜREL KİMLİĞİN KAYNAĞI OLARAK DEDE KORKUT GELENEĞİ

Abstract

ÖZ On dokuzuncu ve yirminci yüzyıllar pek çok Türk topluluğu için kültürel kimliklerin yeniden inşa edildiği bir dönem olarak tarihteki yerini almıştır. Türkmenistan da Sovyetler Birliğinden ayrıldıktan sonra yeniden bir Türkmen kimliği inşa etmeye başlamıştır. Türkmenistanın bir ulus kimliği oluş- turmasında tarih, coğrafya, dil, edebiyat ve folklordan da yararlanılmıştır. Dede Korkut Kitabı, ulus kimliğinin oluşmasında ve kültürel kimliğin inşasında kaynak teşkil eden en önemli eserdir. Bunun için Dede Korkut Kitabı bilimsel anlamda araştırmalara konu olmakla birlikte, tiyatro gibi çeşitli sa- nat faaliyetlerinde de kullanılmıştır. Hatta Dede Korkut, Türkmen kimliğini tanımlama denemesi olanRuhname ye de girmiştir. Türkmenlerin tarihini, dilini, edebiyatını, geleneğini anlatan bu eserde, Dede Korkut Türkmen uluları arasında gösterilir; Dede Korkut Kitabını okuyan her insanın, Oğuzla- rın gelişmiş kültür çeşitliliğine sahip olduğunu görebileceği ifade edilir. Bu nedenle Türkmenistanda kültürel kimliğin oluşmasında Dede Korkut Kitabından faydalanma özellikle Ruhname örneğinde kendini göstermiştir denilebilir. Bu yazıda Türkiye ve Azerbaycanda da kültürel kimliğin bir parçası olarak düşünülen Dede Korkutun, Türkmenistanda kimlik oluşturma faaliyetlerindeki yeri üzerine tespit ve değerlendirmeler yapılmıştır. Bunun yanı sıra Türkmenistanda Dede Korkut araştırmaları- nın tarihi ve problemleri de çalışmanın kapsamına giren diğer hususlar arasındadır. Anahtar Kelimeler