Balıkesir’de erken Cumhuriyet dönemi müstakil konut örneği İbrahim Cumalı Evi’nin mimari özellikleri

Abstract

Balıkesir, Cumhuriyet Dönemi öncesinde İstanbul ve Bursa’yı İzmir’e bağlayan önemli bir kara yolu güzergâhı üzerindedir. Kent, uzun yıllar tek olan merkezini aynı bölgede korumayı başarmıştır. 1900’lü yılların başlarında Tren İstasyonu ile eski Hükümet Meydanını birleştiren cadde günümüzde Milli Kuvvetler olarak anılan caddedir. Tren istasyonunun yer aldığı Vasıf Çınar Caddesi üzerinde Yeni Hükümet Konağı binası, Vali Konağı binası ve doğumevi binasının inşa edilmesi Vasıf Çınar Caddesi’nin ve kentin bu mevkide gelişmesini sağlamıştır. Kemalist projelere kendini adayan Ernst Egli’nin ülkeye 1927 yılında gelişi sonrasında Ankara’nın yanı sıra ülke genelinde de kendisine kentsel tasarım görevleri verilir. Halkına, iklimine, doğal yapısına ve kültürel mirasına uygun mimari arayışında, ulus kimliğini mimariye yansıtma anlayışını benimseyen Egli’den 1939 yılında Balıkesir kentinin planlaması istenir. Çalışmada incelenen İbrahim CUMALI Evi; Egli’nin tasarım anlayışında da karşılaşılan yerel koşullara uygun bir mimari oluşum ile tasarlanmış Erken Cumhuriyet Dönemi müstakil konuttur. Ayrıca İkinci Cumhur Başkanı İsmet İNÖNÜ kenti ziyareti sırasında bu konutta misafir edilmiştir. Erken Cumhuriyet Dönemi’nin nitelikli yapılaşmasının ürünü olarak tescil edilen konutun, önlem alınmadığı taktirde rant kaygıları nedeniyle yok olma olasılığı yüksektir. Bu nedenle çalışmada, dönemin nitelikli yapılanmasını temsil eden İbrahim Cumalı evinin mimari kurgusu bağlamında rölöve, restitüsyon ve restorasyon projesi hazırlanarak, gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla kültür varlığı değerleri irdelenmiştir.

Balıkesir is on an important highway route that connects Istanbul and Bursa to Izmir before the Republic Period. The city has managed to preserve its only city center in the same region for many years. In the early 1900s, the street connecting the Train Station with the former Government Square is today called the Milli Kuvvetler. On the Vasıf Çınar Street where the train station is located, the construction of the New Government Office building and the Governor's House building, and then the construction of the maternity building, enabled the development of Vasıf Çınar Street and the city. After the arrival of Ernst Egli, who devoted himself to the Kemalist projects in 1927, he was given urban design duties throughout Ankara as well as throughout the country. Egli, who embraced the concept of reflecting the nation's identity to architecture in the search for architecture proper for people, climate, natural structure and cultural heritage, was asked to plan the city of Balıkesir in 1942. In this study, Ibrahim CUMALI House is a detached residence of the Early Republic Period, designed with an architectural structure in accordance with local conditions in Egli’s understanding of design. In addition, the second President Ismet INONU was hosted in this residence during his visit to the city. The housing registered as the product of the qualified building of the Early Republican Period is likely to disappear rapidly due to unearned income concerns if precautions are not taken. Due to this danger, a survey, restitution and restoration project was prepared in the context of the architectural design of the house of İbrahim Cumalı, which represents the qualified structure of the period, and the cultural assets to be passed on to future generations were examined.