Bulgaristan Türklerinin 1930-1940 yılları arasında sosyal ve kültürel durumuna genel bir bakış

Abstract

Bulgaristan’da 1930’lu yıllarda yaklaşık yarım milyon Türk nüfus yaşamaktadır. Türkler, Plovdiv, Razgrad, Sofya, Vidin ve Şumnu gibi Bulgaristan’ın çeşitli yerleşim birimlerine yayılmıştır. Bu dönemde Bulgaristan ekonomik ve siyasal açıdan kaotik bir görünüm ortaya koymaktadır. Halk bir yandan ekonomik kriz ile mücadele ederken, öte yandan askeri darbelerin, hükümet buhranlarının ve komünist propaganda faaliyetlerinin etkisi altında kalmıştır. Bu durum ülkedeki Türk azınlığı olumsuz anlamda biraz daha fazla etkilemiştir. 1930’lu yılların ilk yarısında Bulgaristan’da yaşayan Türk azınlığa karşı yeni bir baskı, sindirme ve göç politikası başlatılmıştır. Söz konusu dönemde büyük bir asimilasyon ile karşı karşıya kalan Türkler, Bulgaristan’daki varlıklarını sürdürebilmek için kısıtlı imkânlarla ciddî çaba göstermişlerdir. Türkler bu dönemde Bulgaristan ’da çeşitli dernekler kurmuşlar, süreli yayınlar neşretmişler, eğitim-öğretim faaliyetlerine devam etmişlerdir. Bu arada aynı dönemde Kemalist Türkiye ’nin benimsediği yeni dünya görüşü ile uyum sağlayamayan bazı Türkiyeli entelektüeller Bulgaristan’a yerleşmiş, onlar da siyasal ve kültürel çalışmalarını bu ülkede sürdürmüşlerdir. 1930-1940 yılları arasında Bulgaristan ’da irili ufaklı 28 tane Türkçe gazete ve dergi yayımlanmıştır. Bunlara ilave olarak, geleneksel usullerle eğitim veren medreseler, modern mektepler, tekkeler ve zaviyeler, çeşitli dernek ve kurumlar 1930’lu yıllarda Bulgaristan Türklerinin sosyal ve kültürel konumunu etkileyen müesseselerdir. Bu bildiride önce 1930’lu yıllarda Bulgaristan’ın siyasal ve kültürel durumu değerlendirilecek, ardından Bulgaristan Türklerinin çıkardıkları gazeteler, kurdukları dernekler ve buradaki Türk eğitim kurumları eldeki veriler ölçüsünde genel hatlarıyla ele alınacak, söz konusu gelişmeler Türkiye ’deki değişim ve dönüşümle mukayese edilecektir.Nearly half million Turks had been living in Bulgaria during the years of 1930. Turks had been spreaded out various cities such as Plovdiv, Razgard , Sofia, Vidin and Shumnu. In this period there had been a caotic situation from the points of economical and political. Bulgaria not only had been exposed strongly with the economic crisis but also they had stayed under the influence of the communist propagands . This situation had negatively influenced the Turks minority. In the fist half of the 1930’s a nev migration politic and intimidation against Turks minority had begun in Bulgaria. Turks, stayed under the politic of assimilation, had struggled seriously with limited facilities in order to continue to exist in Bulgaria. Turks had founded various associations, published periodicals and continued education ctivities. In this period some entellectuals who couldn ’t have adopted to nev world vision of Kemalist regime ın Turkey had left and settled in Bulgaria and they had continued to their culturel and political activities. 28 Turkish periodical published between 1930- 1940. In additon to these madrasas which give education with traditional methodes, modern schools, Tekke and Zaviyahs, various associations are the most important instutions which had been influenced the social and cultural situations of Bulgaria Turks in the years of 1930’s. In this paper, firstly we vill evaluate the political and cultural situation of Bulgaria in 1930’s; secondly we will take into considiration the published periodicals, estaplished associations and opened schools by Bulgaria Turks. As a result we will compare the situations in Bulgaria Turks with Modern Turkey from the points of changing and transformation.