BIST sigorta endeksinde yeralan firmaların kârlılığını etkileyen dinamikler

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de Borsa İstanbul A.Ş. (BIST) sigorta endeksinde faaliyet gösteren firmaların kârlılık faktörünü etkileyen dinamiklerin belirlemesidir. Araştırma BIST sigorta endeksinde 2014-09 ile 2024-03 arasındaki çeyreklik dönemler de faaliyet gösteren altı firmanın bilanço verilerini kapsayan dengeli bir panel veriden oluşmaktadır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri aktif kârlılık (ROA) ve özsermaye kârlılığı (ROE) iken, bağımsız değişkenleri nakit oran ve cari oran gibi likidite oranları ile finansal yapı oranlarıdır. Araştırma kapsamında sekiz model geliştirilmiş ve test edilmiştir. Araştırmada sırayla tanımlayıcı istatistikler, korelasyon, durağanlık testleri, birim kök testleri, varsayımlardan sapma tersleri yapılmış ve çıktıları doğrultusunda dirençli tahminci olarak Driscoll-Kraay yöntemi kullanılarak regresyon analizi yapılmıştır. Çıktılara göre nakit oran değişkenin aktif kârlılık değişkenini en fazla etkileyen değişken olduğu ve özsermaye değişkeni de pozitif yönlü etkilediği bulgulanmıştır. Ayrıca cari oran değişkenin özsermaye değişkenini negatif yönlü etkilediği araştırmanın bir diğer bulgusudur.The purpose of this research is to determine the dynamics affecting the profitability factor of companies operating in the Borsa İstanbul A.Ş. (BIST) insurance index in Turkey. The research consists of a balanced panel data covering the balance sheet data of six companies operating in the BIST insurance index for the quarterly periods between 2014-09 and 2024-03. The dependent variables of the research are return on assets (ROA) and return on equity (ROE), while the independent variables are liquidity ratios such as cash ratio and current ratio and financial structure ratios. Eight models were developed and tested within the scope of the research. In the research, descriptive statistics, correlation, stationarity tests, unit root tests, inverse deviations from assumptions were performed, and regression analysis was performed using the Driscoll-Kraay method as a robust estimator in line with the outputs. According to the outputs, it was found that the cash ratio variable was the variable that affected the return on assets variable the most and that it positively affected the equity variable. Another finding of the research is that the current ratio variable negatively affects the equity variable