Bireysel ve toplumsal hafıza nesnesi olarak güncel sanatta okul önlüğü

Abstract

Bu makalede Türkiye’de güncel sanat alanında üretim yapan sanatçıların çalışmalarında yer alan “okul önlüğü” kavramı incelenmektedir. Bireysel, toplumsal ve siyasal olarak bir çok alanda varlığını gösteren okul önlüğü, temel olarak aidiyet ve temsiliyet kavramlarını içermekte ve bu kavramlar özellikle devlet ile birleşmektedir. Türkiye gibi ulus devlet ideolojisine sahip ülkelerde ise, devlet eğit-im ve öğretim üzerinden bireyi şekillendirmek istemekte ve okul önlüğü neredeyse tüm rejimi temsil eden sistemin bir parçası olmaktadır. Bu nedenle Türkiye’de kendi geçmişlerini sorgulayan sanatçılar; okul önlüğü ile çocukluk anılarında karşılaşmakta ve okul önlüğünü bireysel hafızalarının bir temsi-li olarak yaptıkları çalışmalarında kullanmaktadırlar. Kimi zaman metaforik kimi zamansa gerçekçi anlatımlarla karşımıza çıkan okul önlüğü, bireysel bir anının nasılda toplumsal bir anıya dönüşebi-leceğini göz önüne sermektedir. Bu kapsamda bir çok somut ve soyut anlam barındıran okul önlüğü üzerinden, Gülsün Karamustafa, Esra Ersen, Gözde İlkin, Serkan Çalışkan ve Merve Üstünalp’in çalışmalarından yola çıkılarak bireysel ve toplumsal hafızanın izleri sürülmeye çalışılacaktır.

This article studies the ‘school uniform’ concept contained in the works of artists engaged in the production of contemporary art in Turkey. The school uniform, which is present in many individual, social and political areas, is basically a concept of belonging and representation, and these concepts are particularly associated with the state. In countries with nation-state ideology, such as Turkey, state wants to shape an individual through education and school uniforms are almost a part of the system representing the entire regime. Therefore, artists who question their past in Turkey, meet the school uniform in the childhood memories and use the school uniform in their works as a representation of their individual memories. Appearing in sometimes metaphorical, sometimes realistic narratives, the school uniform carries the traces of both individual and social memory. School uniform, which was addressed within this scope, was examined based on the works of Gülsün Karamustafa, Esra Ersen, Gözde İlkin, Serkan Çalışkan and Merve Üstünalp.