Türk halk mutfağı ekseninde beslenme alışkanlıklarının bozuk işlevleri üzerine bir değerlendirme

Abstract

Halk bilimi malzemesinin nerede ve ne zaman ortaya çıktığından ziyade, o kültür içinde üstlendiği görevi araştırmaya değer olarak gören işlevsel teori, halk bilimi çalışmalarında yaygın olarak kullanılan teorilerden birisidir. İşlevselci teorisyenlerin çalışmalarında dikkat çeken en önemli nokta, işlev ile fayda arasında kurulan ilişkidir. Diğer bir ifadeyle, bir toplumsal pratik ya da kurumun işlevinden kasıt, o pratik ya da kurumun topluma sağladığı yararın çözümlenmesidir. Oysaki işlev, topluma sadece fayda sağlayan bir anlam taşımamaktadır. Toplumdaki uyumu ve bütünlüğü azaltan ya da bozan, işlevselci teorisyenler tarafından “bozuk işlev” olarak adlandırılan işlevler de söz konusudur. Ancak halk bilimi malzemesiyle araştırmacı arasında kurulan duygusal bağ, bozuk işlevleri gündeme getirmeye engel olmaktadır. Makalede, yapısal işlevselcilerin folklorun bozuk işlevi hakkında verdikleri bazı temel bilgilere dayanarak, Türk halk mutfağının birey ve toplumun sağlıklı beslenme alışkanlıklarını pekiştirici tarzda üstlendiği olumlu işlevlerinin yanı sıra sağlığa zarar veren olumsuz etkileri konusunda tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu çerçevede, zengin bir yemek kültürüne sahip Türk mutfağının beğenilerek yenilen yemeklerinin birtakım bozuk işlevleri de olduğu görülmüş ve bazı çözüm önerileri sunulmuştur. Halk bilimi ürünlerine nesnel bir mercekle yaklaşmayı gerektiren bu tür yapısal çözümlemelerin artması, toplumun aynada kendisini daha gerçekçi görmesini sağlayacaktır.The functional theory, which deems the task of culture folkloric material in that culture as being research-worthy rather than where and when it was appeared, is one of the theories commonly used in folkloric studies. The most important point drawing attention in the functionalist theorists' study is the relationships that is established between function and utility. In other words, what intended with the function of a social practice or social function is analyzing the benefit provided by that practice or benefit. However, function not only include a meaning of providing social benefit. The functions called as “dysfunctions” by functionalist theorist, decreasing or disrupting social harmony and integrity in society, are also available. However, the emotional connection between folkloric material and the researcher prevents dysfunctions to revive. Based on some basic information given by structural functionalists on folkloric dysfunction, in addition to the positive functions of the Turkish public cuisine that reinforce healthy dietary habits of the individual and the community, determinations and evaluations on the adverse effects that damage the health was made in this article. In this frame, it was seen that the favorite food of the Turkish cuisine which has a rich food culture have some dysfunctions, and some solution proposals were offered. The increase of such kind of structural analysis requiring to approach to folkloric products with a objective magnifying glass will provide society to look at itself from a realistic perspective.