İMAM MÂTÜRÎDÎ’NİN YAHUDİLERLE POLEMİĞİ: NÜBÜVVET İNANÇLARINA YÖNELİK TEOLOJİK ELEŞTİRİLERİ

Abstract

Ehl-i Sünnet’in en önemli temsilcisi olan İmam Mâtürîdî (ö. 333/944) çeşitli din, inanç vekültürlere ev sahipliği yapan Mâverâünnehir’de dünyaya gelmiş, dinî, felsefî ve siyasî birçokgörüşün ortaya çıktığı ve İslam inancına içeriden ve dışarıdan yıkıcı düşüncelerin sokulmayabaşlandığı bir dönemde yaşamıştır. Yaşadığı toplumun inanç ve değerlerine karşı sorumlulukbilinciyle hareket eden Mâtürîdî, İslam inanç esaslarını bu yıkıcı fikrî saldırılara karşı savunarakbüyük bir mücadele vermiştir. Bu mücadelesinde tevhid merkezli din anlayışını ön planaçıkarmış, bu inanca aykırı görüş benimseyen dinleri eleştirmiştir. Mâtürîdî’nin eleştirdiğidinlerden biri de Yahudilik’tir. Ona göre beşeriyetin ilk dini, tevhid dinidir. Bu anlamda Hz.Muhammed de dahil bütün peygamberler aynı dini tebliğ etmiş; insanları sadece Allah’ıbirlemeye ve ibadeti O’na has kılmaya çağırmışlardır. Ancak bu dine inanan topluluklar çeşitlisebeplerle tevhid inancını bozmuşlardır. Bu inancı bozanların arasında Yahudiler debulunmaktadır. Bu bakımdan Yahudilik, öz itibariyle ilahî bir din iken zamanla tahrif edilerekbu özden uzaklaşmıştır. Bu çerçevede Yahudi teolojisini çeşitli açılardan eleştiren Mâtürîdî,Yahudilerin bilhassa nübüvvet inançları üzerinde durmuştur. Bütün peygamberlerin aynı dinitebliğ ettiği prensibinden hareketle Yahudilerin nübüvvet konusunda benimsedikleriinançlarını ve peygamberlere karşı sergiledikleri tutumlarını tevhid inancından bir sapmaolarak değerlendirmiştir. Bu makalede yukarıda teorik zemin dikkate alınarak Mâtürîdî’ninnübüvvet bağlamında Yahudi teolojisine yönelttiği temel eleştirilerinin tespitiamaçlanmaktadır.