Dış ticaret firmalarında nöropazarlama farkındalığı ve uygulamaları: ISO 500 firmaları örneği

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, İSO 500 listesinde yer alan dış ticaret firmalarının nöropazarlamaya dair bilgi, farkındalık ve uygulama düzeylerini ölçmektir. Araştırma, 2025 yılı içerisinde Türkiye’de faaliyet gösteren İstanbul Sanayi Odası tarafından her yıl yayınlanan ve Türkiye’nin üretimden satışlara göre en büyük 500 sanayi kuruluşu (İSO 500) içerisinde yer alan firmaların dış ticaret departmanlarında çalışan 162 yönetici üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veriler araştırmanın amacı doğrultusunda hazırlanan anket formu ile toplanmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS 26.0 istatistik programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, katılımcıların nöropazarlamaya yönelik farkındalık düzeylerinin genel olarak orta düzeyde olduğunu, katılımcıların cinsiyet ve yaşlarına göre bu farkındalığın istatistiksel olarak farklılaşmadığı, dış ticaret deneyimi, eğitim düzeyi, faaliyet gösterilen sektör ve nöropazarlama eğitimi alma değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, nöropazarlama tekniklerinin fiilen kullanımında sınırlı bir uygulama olduğu, bu durumun bilgi eksikliği ve teknik altyapı yetersizliği gibi etkenlerden kaynaklandığı gözlemlenmiştir. Araştırma sonuçlarına dayanarak, işletmelerin tüketici davranışlarını daha derinlemesine anlaması ve pazarlama stratejilerini bilimsel temellere dayandırması adına nöropazarlama eğitimlerinin artırılması ve bu alana yönelik yatırımların teşvik edilmesi önerilmektedir.

The primary objective of this study is to measure the level of knowledge, awareness, and application of neuro-marketing among foreign trade companies listed in the İSO 500. The research was conducted in 2025 on 162 managers working in the foreign trade departments of companies listed in the Istanbul Chamber of Industry's annual publication of Turkey's 500 largest industrial companies (İSO 500) based on sales from production. Data was collected using a questionnaire designed in line with the research objectives. The data obtained was analyzed using the SPSS 26.0 statistical program in a computer environment. The findingsrevealed that participants' awareness levels regarding neuromarketing were generally moderate, that this awareness did not differ statistically according to participants' gender and age, and that it showed significant differences according to variables such as foreign trade experience, education level, sector of activity, and neuromarketing training. In addition, it was observed that there is limited application of neuromarketing techniques in practice, and that this situation stems from factors such as lack of knowledge and insufficient technical infrastructure. Based on the research results, it is recommended that neuromarketing training be increased and investments in this area be encouraged in order for businesses to understand consumer behavior more deeply and base their marketing strategies on scientific foundations.