Bankacılıkta likidite riski ile karlılık ilişkisi analizi: Türk bankacılık sektöründe bir uygulama

Abstract

Bu çalışma, Türk bankacılık sektöründe vade uyumsuzluğundan kaynaklanan likidite riskinin banka karlılığı üzerindeki etkisini incelemektedir. Araştırmada, 2003-2023 döneminde Türkiye'de faaliyet gösteren 19 mevduat bankasının yıllık verileri kullanılarak panel veri analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada sermaye yeterliliği, bilanço yapısı, aktif kalitesi ve likidite değişkenlerinin üç farklı karlılık ölçütü (aktif karlılığı, özkaynak karlılığı ve vergi öncesi aktif karlılığı) üzerindeki etkileri Driscoll-Kraay tahmincisi ile sabit etkiler modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın en önemli bulgusu, 3 aya kadar net likidite açığının (vade uyumsuzluğu) banka karlılığı üzerinde güçlü ve pozitif bir etkiye sahip olmasıdır. Sonuçlar, daha yüksek vade uyumsuzluğuna sahip bankaların daha yüksek karlılık eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca sermaye yeterliliğinin karlılığı artırdığı, donuk alacakların ise karlılığı olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Bulgular, vade dönüşümü fonksiyonunun banka karlılığı ile anlamlı şekilde ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.

This study examines the impact of liquidity risk arising from maturity mismatch on bank profitability in the Turkish banking sector. The research employs panel data analysis using annual data from 19 commercial banks operating in Turkey during the 2003-2023 period. The study analyses the effects of capital adequacy, balance sheet structure, asset quality, and liquidity variables on three different profitability measures (return on assets, return on equity, and pre-tax return on assets) using fixed effects model with Driscoll-Kraay estimator. The most significant finding of the research is that the net liquidity gap up to 3 months (maturity mismatch) has a strong and positive effect on bank profitability. The results show that as banks' liquidity risk increases, their profitability also increases. Additionally, it was found that capital adequacy increases profitability, while nonperforming loans negatively affect profitability. The findings reveal that the maturity transformation function plays a critical role in the profitability of Turkish banks.