TASAVVUFÎ KAVRAMLAR AÇISINDAN TASAVVUF KÜLTÜRÜNDE ÇEVRE BİLİNCİ

Abstract

Çevre kelimesinin çok geniş bir kullanım alanı bulunmaktadır. Bu bağlamda çevre; bizim etrafımızı kuşatan, canlı-cansız tüm varlıklara verilen addır. Çevre, insanın hem kendisini etkilediği ve hem de kendisinden etkilendiği için sürekli değişime uğrayan canlı bir organizmadır. Bu nedenle çevre kelimesi, sadece doğal çevre ile sınırlandırılmayacak kadar da çeşitlidir. Çevreyi oluşturan her varlık, Allah'ın isim ve sıfatlarının birer aynası olarak kabul edildiği için çevre bilinci önemlidir. Tasavvuf kültürünün ele aldığı üç önemli konu bulunmaktadır. Bunlar Allah, kâinat ve insandır. Tasavvuf kültürü; Allah, kâinat ve insan arasında bir bütünlük kurar. Bu nedenle tasavvuf, aşkın ve bütünlüğün felsefesidir. İnsan, vahdet-i vücûd ekolüne mensup mutasavvıflar tarafından insan-ı kâmil görüşü bağlamında Allah Teâlâ'nın en yüksek derecede muhatabı ve ilahî isim-sıfatlarının tecellisidir. Bu bağlamda tasavvuf anlayışına göre, çevreyi teşkil eden canlı ve cansız, şuurlu ve şuursuz her varlık, Allah'ın ilahî isim ve sıfatlarının birer aynası olarak kabul edilir. Çevreyi oluşturan her varlık, Allah'ın ilahî isim-sıfatlarının birer aynası olarak anlaşıldığı için çevre kavramı tasavvufi açıdan çok değerlidir. Bu noktada tasavvufî kavramlar ve anlayış tarzı ile çevre bilinci arasında önemli bir bağ bulunmaktadır. Bu nedenle makalede tasavvufî kavramlar açısından tasavvuf kültüründe çevre bilinci ele alınmaktadır. Sonuç itibariyle tasavvufî kavramlardan takvâ, vecd, istikâmet, fakr, ittisâl, müşâhede, zühd ve uzlet, hikmet ve muhâsebe ile çevre bilinci arasında önemli bir anlamsal ilişki bulunmaktadır