Gönen çayı (Tahirova) ile belkıs tombolosu arasının kıyı jeomorfolojisi

Abstract

Marmara Denizi güneyinde Gönen Çayı ile Belkıs Tombolosu arasında kalan kıyı kesimi, ilginç jeomorfolojik özellikleri olan bir kıyıdır. Bu kıyının şekillenmesinde flüvial ve denizel süreçlerle birlikte Orta Miosen'de başlayıp, evreler halinde günümüze kadar devam eden tektonizmanın rolü büyüktür. İnceleme alanının bugünkü morfolojisinde; farklı dönemlerde meydana gelmiş, aşınım ve birikim yüzeyleri ile onları parçalayan vadi ve yamaç sistemleri, alçak ve yüksek kıyılara ait şekiller, akarsu ve kıyı taraçaları, birikinti yelpazeleri ile alüvyal tabanlar önemli yer tutar. Erdek Körfezi güneyinde kalan kıyının doğu ve orta kısmi, morfotektonik çatida egemen olan ana doğrultuya uygun olarak NE-SW uzanımlı yüksek falezli bir kıyı karakterindedir. Kıyıdaki nispi yükselti değerlerinin 1,5-2 km mesafelerde 350 m'ye ulaşması da bunu açıklar. Gönen Çayı ile Belkıs Tombolosu arasında kalan kıyının batı kısmında ise Marmara Denizi'nin güney kıyılarındaki en önemli tortul birikim alanlarından birisi sayılan; Tahirova yer alır. Bir delta ovası karakterinde gelişmiş olan bu alçak kıyı şeklinin alanı yaklaşık 28 km'yi bulur. Tahirova Gönen Çayı'nın Marmara Denizi'ne ulaştığı kesimde önce E-W, sonra NE-SW uzanımlı, doğrultu atımlı diri bir fay hattı (Edincik-Bandırma fayı) önünde gelişmiştir. Söz konusu deltanın aktüel kumsalı 13 km kadardır. Gönen Çayı Deltası'nın en geniş yeri 5.5 km olup, bu deltadaki alüvyal dolgu kalınlığı 64 m'yi bulmaktadır. Deltanın eğimi ise %0 1,6 ile kuzeye doğrudur.The section of coast between Gönen Stream and Belkis Tombolo, in the south of the Marmara Sea, is a coast with very interesting geomorphologlical characteristics. Tektonicsm, beginning in the middle Miocene and lasting periodically up to present, together with flüvial and maritime procecces, plays an im-portant role in formation of that coast. High and low coastal forms, river and coastal terraces, alluvial fans and allüvial floors and eroded and accumulation surfaces, which is formed in different periods and cut by valley and slope systems feature study area's present morphological properties. The east and middle section of the coast in the south of Erdek Bay, are coastal area with high cliffs which have extensions turned towards NE-SW in accordance with main direction dominant in morphometric framework. What relative altitude values at the coast reaches 350 m in distance of 1,5-2 km makes clear what is stated by sentence above. Tahirova, regarded as one of the most important sediment accumulation areas along the coast in the south of the Marmara Sea, accupies above-mentioned the west section of coast between Gönen Stream and Belkıs Tombolo. Devepoled as a what delta plain has characteristics, this low coastal form cоvers about 28 km². At the front of an active transform fault line (the fault of Edincik-Bandırma), first extending E-W and then NE-SW, Tahirova has been devoloped at the section where Gönen Stream reaches to the Marmara Sea. The delta in questions has an actual beach of 13 km. The widest place of Gönen Stream's delta is 5,5 km and its alluvial filling thickness is 64 m the very delta's declivity is 1,6 %0, turned towards the north.