Çağdaş Türk lehçeleri ve edebiyatları bölümü öğrencilerinin Türk lehçe ve edebiyatlarına karşı tutum ve davranışlarının incelenmesi (Tatar edebiyatı örneği)

Abstract

This study investigates the attitudes and behaviors of students enrolled in Contemporary Turkish Dialects and Literatures departments in Turkey, with a particular focus on their perspectives toward Tatar Literature courses. The research underscores the importance of effectively teaching Turkish dialects and literatures, emphasizing their role in strengthening Turkey’s cultural and linguistic ties with the Turkic World. Utilizing a quantitative research methodology, data were collected from 1342 students across five universities through a two-part survey: the first part gathered demographic information, and the second assessed attitudes toward Tatar Literature using a 5-point Likert scale. Validity and reliability were confirmed via Exploratory and Confirmatory Factor Analyses (EFA and CFA), with results indicating excellent model fit. Key findings reveal significant gender differences, with female students displaying more positive attitudes toward the course compared to males. Attitudes were also found to improve with class level, peaking in the 4th year, although they declined among students extending their studies beyond the 4th year. The most influential factors for positive attitudes were enjoyment during lessons, while difficulty in understanding Tatar Literature emerged as a key contributor to negative perceptions. The study highlights the need for more interactive and engaging teaching methods, tailored materials to address gender disparities, and additional support for students struggling with comprehension. Findings contribute to the development of more effective educational policies and curricula for teaching Turkish dialects and literatures, while also supporting Turkey’s broader cultural and educational collaboration with the Turkic World.

Bu çalışma, Türkiye'deki Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin, özellikle Tatar Edebiyatı dersine yönelik tutum ve davranışlarını incelemektedir. Araştırma, Türk lehçeleri ve edebiyatlarının etkili bir şekilde öğretilmesinin, Türkiye’nin Türk Dünyası ile kültürel ve dilsel bağlarını güçlendirmedeki rolünü vurgulamaktadır. Nicel araştırma yöntemi kullanılarak, beş üniversiteden toplam 1342 öğrenciye uygulanan iki bölümlü bir anket yoluyla veri toplanmıştır. Anketin ilk bölümü demografik bilgileri, ikinci bölümü ise Tatar Edebiyatı’na yönelik tutumları 5’li Likert ölçeği ile değerlendirmiştir. Geçerlik ve güvenilirlik, Açıklayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri (AFA ve DFA) ile test edilmiş ve modelin mükemmel bir uyum gösterdiği belirlenmiştir. Temel bulgular, kadın öğrencilerin erkeklere kıyasla Tatar Edebiyatı dersine daha olumlu bir tutum sergilediğini göstermektedir. Ayrıca, sınıf seviyesi yükseldikçe tutumların daha olumlu hale geldiği, en yüksek olumlu tutumların 4. sınıfta gözlemlendiği, ancak eğitim süresini uzatan öğrencilerde bu olumlu tutumların azaldığı tespit edilmiştir. Olumlu tutumlar üzerinde en etkili faktör, derslerdeki keyif alma durumu olurken, olumsuz tutumların en önemli nedeni Tatar Edebiyatı’nı anlamada yaşanan zorluklar olmuştur. Çalışma, daha etkileşimli ve ilgi çekici öğretim yöntemlerinin uygulanması, cinsiyet farklılıklarını azaltmak için çeşitli materyaller geliştirilmesi ve anlama zorluğu çeken öğrencilere yönelik destek programlarının oluşturulması gerektiği sonucunu ortaya çıkarmıştır. Elde edilen bulgular, Türk lehçeleri ve edebiyatlarının öğretiminde daha etkili eğitim politikalarının ve programlarının geliştirilmesine katkı sunarken, çalışmada Türkiye’nin Türk Dünyası ile dil, edebiyat ve kültür iş birliğini güçlendirme amacına hizmet etmek amaçlanmıştır.