Dalışın ikili kimliği: Güney Marmara Bölgesi’nde dalış turizmi perspektifinden nitel bir analiz

Abstract

Türkiye’nin önemli su altı turizm destinasyonları arasında yer alan Balıkesir ve Çanakkale illerini kapsayan Güney Marmara Bölgesi, dalışın hem spor hem de turizm yönüyle değerlendirilmesi gereken çok boyutlu yapısını yansıtmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, dalışın ikili kimliğini ortaya koymak ve özellikle turizm kimliği bağlamında sürdürülebilir, katma değer yaratan bir yapıya ulaşabilmesi için bölgesel düzeydeki yapısal sorunları analiz etmektir. Nitel araştırma yöntemi kapsamında fenomenoloji deseni benimsenmiş; veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler, aynı zamanda dalış eğitmeni olan dalış merkezi sahipleriyle yapılmıştır. Veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş; bulgular, temalar etrafında sınıflandırılmıştır. Yapılan değerlendirmelerde, mevzuat, altyapı, erişilebilirlik, tanıtım eksiklikleri ve iş birliği kültürü gibi faktörlerin dalış turizminin gelişimini sınırlandırdığı tespit edilmiştir. Spor-turizm ayrımına dair belirsizlik, sektörde yönetsel karmaşalara neden olmakta; bu da dalışın tanıtımını ve ekonomik katkısını sınırlamaktadır. Elde edilen sonuçlar, mevcut sektörel yapının dalışın spor mu yoksa turizm faaliyeti mi olduğu konusunda belirsizlik yarattığını; bu belirsizliğin de dalış turizminin tanınırlığını ve sektöre olan katkısını sınırladığını göstermektedir. Çalışma, sürdürülebilir ve yüksek katma değerli bir turizm modeli için bölgesel düzeyde politika önerileri sunmakta ve dalışın çok boyutlu doğasına uygun yeni bir yönetişim yaklaşımının gerekliliğini vurgulamaktadır.

The South Marmara Region, encompassing the provinces of Balıkesir and Çanakkale, stands out as a key destination for underwater tourism in Türkiye, reflecting the multidimensional nature of diving as both a sport and a tourism activity. This study aims to reveal the dual identity of diving and to analyze structural challenges at the regional level to develop a sustainable and value-generating tourism model. Adopting a qualitative research approach, the study employs a phenomenological design and collects data through semi-structured in-depth interviews conducted with dive center owners who are also certified instructors. The data were analyzed using thematic analysis and categorized around key themes. The study identifies that regulatory gaps, limited infrastructure, accessibility issues, weak promotion, and lack of cooperation hinder the development of diving tourism. The ongoing ambiguity between “sport or tourism?” leads to administrative confusion, reducing the visibility and economic impact of the sector. Findings show that this uncertainty undermines the recognition and contribution of diving tourism. The study proposes regional policy recommendations and emphasizes the need for a governance model aligned with the dual nature of diving