Averil Cameron ve Peter Garnsey (Editörler), The Cambrige Ancient History, cilt XIII, the Late Empire, A.D. 337-425, (Cambridge & New York: Cambridge University Press, 1998).

Abstract

lk kez 1923-1939 arasında 12 cilt olarak basılan ve daha sonra 1961'den başlayarak bu 12 cildi ciddi olarak revizyona tutulan The Cambridge Ancient History (bundan sonra CAН), özellikle İngilizce konuşulan dünyada Eskiçağ tarihi çalışmalarında standart referans halini almış bir kolektif eserdir. CAH'ın ilk on iki cildinin revizyonuna ilişkin merhum Prof. H. Demircioğlu, neredeyse kiırk yıl önce bir tanıtım yazısı kaleme almıştı. Eserin ilk tasarımı aslında bir noktaya kadar, Eskiçağ tarih çalışmalarındaki dönemleştirmeyle de örtüşmektedir. Şöyle ki, ilk tasarımının son cildi olan 12. cilt, The Imperial Crisis and Recovery A.D. 193-324, [М.S. 193-324 İmparatorluğun Krizi ve Kurtuluşu], Eskiçağ tarihi çalışmalarının son sınırını da belirlemekteydi. Bu noktadan sonra konu Ortaçağ tarihi çalışmalarının sınırları içerisine girmekteydi ki, bunun açık bir göstergesi de, The Cambridge Medieval History [Cambridge Ortaçağ Tarihi] serisinin Constantinus'un tek başına imparator olduğu 324 yılı ile başlamasıdır. Ne varki, bu dönemleştirme, batı dünyasında özellikle 1960'lardan sonra ciddi anlamda sorgulanmaya başlamış ve 'değişim/dönüşüm ve devamlılık' (transformation and continuity) gibi kavramlar daha geçerli hale gelmiştir. Şimdilerde ise 'gerileme ve çöküş' gibi E. Gibbon'ın icadı terimler artık masalsı nitelik kazanmaya ve bunların yerini yukarıda bahsettiğim 'değişim ve devamlılık' gibi büyüleyici terimler almaya başlamıştır. Ancak Türkiye'de durum biraz farklıdır. Eskiçağ tarihi çalışmalarının, özellikle Geç Roma veya erken Bizans (hatta Bizans tarihinin bütünü) dönemlerinin Türkiye'de çok popüler olmaması, bir anlamda orta öğretimdeki tarih derslerinin ve konularının değişmeden kalmasına yol açmıştır. Bunun en tipik örneği, her yıl üniversitelerin Tarih ve/veya Sosyal Bilgiler bölümlerine gelen öğrencilere Eskiçağ tarihinin tanımını yaptırdığımız zaman verdikleri cevaplardaki kesin ayrımlarda görülebilmektedir. Zira, Eskiçağ tarihinin sınırları, M.S. 325'deki İznik konsili, 375'deki Kavimler göçü (?), 395'deki Roma imparatorluğunun ikiye ayrılması veya 476'daki Batı Roma imparatorluğunun yıkılması gibi keskin kronolojik belirlemelerle sona erdirilmektedir. Ancak bunun böyle olmadığı en azından batı dünyasında 60'lı yıllardan beri önemli eserlerle ifade edilmektedir