Egzersiz bağımlılığı ve mükemmeliyetçilik arasındaki ilişki üzerine bir değerlendirme: Balıkesir Üniversitesi Spor Blimleri Fakültesi örneği

Abstract

Bu tez çalışmasında, üniversite öğrencilerinin egzersiz bağımlılığı ve mükemmeliyetçilik düzeylerinin incelenmesi ve bu iki yapı arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca cinsiyet, sınıf düzeyi, öğrenim görülen bölüm, spor branşı, spor yapma süresi ve haftalık egzersiz sıklığı gibi demografik değişkenler doğrultusunda farklılaşmalar analiz edilmiştir. Araştırmanın örneklemini, spor bilimleri fakültesinde öğrenim gören toplam 381 lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği ile Türk Sporcular için Spor Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği-2 kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H testi, Spearman korelasyon analizi ve Çoklu Regresyon Analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre egzersiz bağımlılığı düzeylerinde cinsiyet, sınıf düzeyi, bölüm ve spor branşına göre anlamlı bir farklılık bulunmazken; mükemmeliyetçilik düzeyinde cinsiyete bağlı anlamlı fark tespit edilmiştir. Erkek öğrencilerin mükemmeliyetçilik puanlarının kadınlardan daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Spor yapma yılı ve haftalık egzersiz süresi arttıkça egzersiz bağımlılığı düzeyinin anlamlı şekilde yükseldiği saptanmıştır (p<0.05). Özellikle 6 ve 7 gün düzenli egzersiz yapan bireylerin hem egzersiz bağımlılığı hem de mükemmeliyetçilik puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Egzersiz bağımlılığı ve mükemmeliyetçilik arasında orta düzeyde pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0.570; p<0.01). Çoklu regresyon analizinde ise mükemmeliyetçilik alt boyutlarından kişisel standartlar, eylemler hakkında şüpheler ve organizasyon değişkenlerinin egzersiz bağımlılığının anlamlı yordayıcıları olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda mükemmeliyetçilik düzeyinin artmasının egzersiz bağımlılığı riskini artırabileceği, bu durumun özellikle içsel baskılarla şekillenen özyönelimli mükemmeliyetçilik eğiliminden kaynaklanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda, spor yapan bireylerde sağlıklı egzersiz tutumlarının desteklenmesi, mükemmeliyetçiliğin olumlu ve olumsuz yönleri konusunda farkındalık kazandırılması ve egzersiz davranışlarının psikolojik boyutlarının ihmal edilmemesi gerektiği önerilmektedir.In the present study, it was aimed to examine the levels of exercise addiction and perfectionism among university students and to determine the relationship between these two constructs. Additionally, differences were analyzed based on demographic variables such as gender, year of study, academic department, type of sport, years of sport participation, and weekly exercise frequency. The sample consisted of 381 undergraduate students studying in the Faculty of Sport Sciences. The data were collected using the Exercise Dependence Scale and the Multidimensional Perfectionism Scale-2 adapted for Turkish athletes. Data analysis included Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H Test, Spearman Correlation Analysis, and Multiple Regression Analysis. According to the findings, no significant difference was found in exercise addiction scores based on gender, year of study, department, or sport type, whereas a significant gender difference was found in perfectionism levels, with male students scoring higher than females (p<0.001). Exercise addiction levels increased significantly with longer sport experience and higher weekly exercise frequency (p<0.05). In particular, students who exercised 6 or 7 days a week had higher scores in both exercise addiction and perfectionism. A moderate, positive, and statistically significant correlation was observed between exercise addiction and perfectionism (r=0.570; p<0.01). Multiple regression analysis revealed that the subdimensions of perfectionism-personal standards, doubts about actions, and organization-were significant predictors of exercise addiction. The results indicate that increased perfectionism may elevate the risk of exercise addiction, particularly when driven by internal pressures related to self-oriented perfectionism. In this regard, it is recommended that healthy exercise attitudes be promoted among individuals engaged in sports, awareness of the adaptive and maladaptive aspects of perfectionism be enhanced, and psychological dimensions of exercise behavior not be overlooked.